SÜLÜKLER SAĞLIK VE BİLİM ALANINDA KULLANILIYOR
Isparta'nın Eğirdir ilçesinde faaliyet gösteren Eğirdir Su Ürünleri Araştırma Enstitüsü, Türkiye'nin ilk kamuya ait tıbbi sülük üretim merkezinde yürüttüğü çalışmalarla sağlık alanına yönelik faaliyetlerini sürdürüyor. Su Ürünleri Yüksek Mühendisi Mehmet Pazar, merkezde yılda yaklaşık 20 bin adet tıbbi sülük yetiştirildiğini belirterek, "Merkezimizde tıbbi sülük popülasyonlarına yönelik araştırmalar yürütülmekte, aynı zamanda sektörün ihtiyaç duyduğu steril sülüklerin üretimi gerçekleştirilmektedir" dedi.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 1987 yılında Isparta'nın EÄŸirdir ilçesinde kurulan EÄŸirdir Su Ürünleri AraÅŸtırma Enstitüsü MüdürlüÄŸü (SAREM), balık, kerevit, tıbbi sülük ve su kirliliÄŸi alanlarında yürüttüÄŸü çalışmalar kapsamında iç sularda 21 ilde teknik destek saÄŸlıyor. Enstitü bünyesinde yaklaşık 15 yıldır Hirudo verbana türü tıbbi sülüklerin yetiÅŸtiriciliÄŸi yapılıyor. Üniversitelerin veterinerlik, kimya, tıp ve eczacılık fakülteleri ile özel sektörle yürütülen çalışmalar çerçevesinde, yılda yaklaşık 20 bin adet tıbbi sülük üretiliyor. Üretilen sülükler, kontrollü ve steril sistemlerde yetiÅŸtirilerek bilimsel araÅŸtırmalarda ve tıbbi uygulamalarda kullanılıyor.
TIBBÄ° SÜLÜK ÜRETÄ°MÄ°NE YÖNELÄ°K ARAÅžTIRMALAR SÜRDÜRÜLÜYOR
SAREM bünyesinde faaliyet gösteren Tıbbi Sülük AraÅŸtırma ve Üretim Merkezi, 2000'li yılların başında baÅŸlatılan popülasyon çalışmaları sonucunda 2021 yılında kuruldu. Merkez, aynı yıl Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan yetiÅŸtiricilik izni aldı. Tesiste biyoloji, ekoloji, genetik, popülasyon dinamikleri, mikrobiyota ve hastalıklar üzerine araÅŸtırmalar yürütülüyor.
"MERKEZDE YILDA YAKLAÅžIK 20 BÄ°N ADET TIBBÄ° SÜLÜK YETÄ°ÅžTÄ°RÄ°LMEKTEDÄ°R"
Su Ürünleri Yüksek Mühendisi Mehmet Pazar, "Enstitümüz yaklaşık 40 yılı aÅŸkın süredir sorumluluk alanımızda yer alan EÄŸirdir iç sularına yönelik proje ve çalışmalar yürütmektedir. Bu kapsamda balıkçılık, su kirliliÄŸi, taşıma kapasitesi ve yetiÅŸtiriciliÄŸe yönelik çalışmalar gerçekleÅŸtirilmektedir. Su ürünleri alanında yer alan tıbbi sülükler de çalışma alanlarımız arasında bulunmaktadır. Bu nedenle merkezimizde tıbbi sülüklere yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Yaklaşık 15 yıldır devam eden bu çalışmalar, 2000'li yılların başında popülasyon araÅŸtırmalarıyla baÅŸlamıştır. Daha sonra bir birim haline getirilen çalışmalar, 2021 yılında projelendirilerek Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan yetiÅŸtiricilik belgesi alınmış ve Tıbbi Sülük AraÅŸtırma ve Üretim Merkezi kurulmuÅŸtur. Merkezde yılda yaklaşık 20 bin adet tıbbi sülük yetiÅŸtirilmektedir" ÅŸeklinde konuÅŸtu.
STERÄ°L TIBBÄ° SÜLÜK ÜRETÄ°MÄ° YAPILIYOR
Burada tıbbi sülük popülasyonlarına yönelik araÅŸtırmalara katkı saÄŸlanmakta, aynı zamanda sektörün ihtiyaç duyduÄŸu steril sülüklerin üretildiÄŸini belirten Pazar, "Üretilen sülüklerin bir kısmı perakende olarak satışa sunulmaktadır. Merkezimizin kuruluÅŸ amacı, tıbbi sülük popülasyonlarını izlemek, bu izlemeler sonucunda ortaya çıkan azalışları takip etmek ve nedenlerini araÅŸtırmaktır. Ayrıca yetiÅŸtiricilik sektörüne katkı saÄŸlanarak tıbbi sülük popülasyonlarının korunması hedeflenmektedir. Üniversitelerin çeÅŸitli bölümleriyle ortak AR-GE çalışmaları da yürütülmektedir. Bu kapsamda düzenlenen tıbbi sülük çalıştayına üniversitelerin farklı bölümlerinden akademisyenler katılım saÄŸlamıştır" dedi.
ULUSLARARASI KATILIMLI ÇALIÅžTAY ISPARTA'DA YAPILDI
SAREM tarafından 15–16 Nisan 2025 tarihlerinde Isparta'da Uluslararası Katılımlı Tıbbi Sülük Çalıştayı düzenlendi. Çalıştaya Türkiye'den ve yurt dışından bilim insanları, sektör temsilcileri ve kamu kurumları katıldı. Çalıştayda sülük biyolojisi, yetiÅŸtiricilik teknikleri, ticaret ve yasal düzenlemeler ele alındı.
TIBBÄ° SÜLÜKLERDE TÜRLER VE MEVZUAT
Dünya genelinde Hirudinea alt sınıfında yer alan 800'den fazla sülük türü bulunurken, bunlardan 15'inin tıbbi amaçlarla kullanıldığı belirtildi. Türkiye sularında Hirudo verbana ve Hirudo suliki türlerinin bulunduÄŸu kaydedildi. 2014 yılında yayımlanan Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları YönetmeliÄŸi kapsamında sülük tedavisinin belirli kurallar çerçevesinde uygulanabildiÄŸi, bu uygulamaların yalnızca yetkili merkezlerde gerçekleÅŸtirildiÄŸi bildirildi. Resmî verilere göre, Türkiye'de tıbbi sülük avcılığına kota uygulandığı, yetiÅŸtiricilik faaliyetlerinin ise bakanlık onayıyla yürütüldüÄŸü ifade edildi.
