PANDEMİ İHRACATTA BOŞ KONTEYNER SORUNUNU DA BERABERİNDE GETİRDİ
Bir yılı aşkın süredir dünyayı etkisi altına alan pandemi, dünya genelinde konteyner sıkıntısı yaşanmasına neden oldu. Arz-talep dengesinin bozulması nedeniyle gemilerin ve konteynerlerin çoğunun Çin ile ABD arasındaki ticarete yönlendirildiğini belirten MDTO Yönetim Kurulu Üyesi Atahan Çukurova, birçok ülke gibi Türk ihracatçıların da boş konteyner bulmakta zorlandığını söyleyerek pandeminin normalleşmesiyle bu sorunun ortadan kalkabileceğine işaret etti.
Korona virüs pandemisinin dünya ekonomisine bir etkisi de lojistik sektöründe yaÅŸanıyor. Günümüzde artık ülkeler arası deniz taşımacılığında ağırlıklı olarak konteyner kullanılması, pandemi sürecinde arz-talep dengesinin bozulmasıyla boÅŸ konteynere olan ihtiyacı artırdı. Ancak, birçok ülke ihracat yapabilmek için boÅŸ konteyner bulamıyor. Türkiye de ihracatını artırmasına karşın, boÅŸ konteyner bulmakta zorlanan ülkeler arasında yer alıyor.
“BOÅž KONTEYNER SIKINTISI PANDEMÄ°NÄ°N GETÄ°RDİĞİ BÄ°R SORUN”
Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO) Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Atahan Çukurova, hem konteyner sıkıntısını hem de navlun fiyatlarındaki artışı deÄŸerlendirerek, çözüm önerilerini anlattı.
BoÅŸ konteyner sıkıntısının pandeminin getirdiÄŸi bir sorun olduÄŸunu belirten Çukurova, “Pandemide arz ve talep dengeleri korkunç deÄŸiÅŸti. Arz vardı, talep yoktu. Lojistik sektörü mutlaka devam etmek zorunda. Lojistik zinciri dünya için çok önemli. Zaten kısıtlamalar sırasında bizim sektör kısıtlamalara en az tabi olan hatta olmayan bir sektördü; dolayısıyla lojistik devam etti. Bu sefer talep fazlalaÅŸtı. Åžimdi öyle bir yere geldik ki özellikle Çin-Amerika arasındaki ticaret, aradaki açığı kapatmak için çok yüksek boyutlara ulaÅŸtı” dedi.
“KONTEYNERLERÄ°N ÇOÄžU ÇÄ°N Ä°LE AMERÄ°KA ARASINDAKÄ° TÄ°CARETE YÖNLENDÄ°RÄ°LDÄ°”
Konteyner taşımacılığı çok ciddi maliyetler gerektirdiÄŸine iÅŸaret eden Çukurova, dünyadaki tüm konteyner taşımacılığının yüzde 85’ini 10 büyük firmanın yönettiÄŸini, 3-4 firmanın birleÅŸmesiyle kurulan bu firmaların da kendi ülkelerinde çok büyük devlet destekleriyle ayakta kaldıklarını ifade etti. Çukurova, “Dolayısıyla bu firmaların idare ettiÄŸi dünyada ekonomik bir hareket. Bu arz-talep dengesinin bozulması nedeniyle gemilerin ve konteynerlerin çoÄŸu Çin ile Amerika arasındaki ticarete yönlendirildi. Hatta talep çok, yeteri kadar konteyner ve gemi veremiyorlar, bazı hatlara ticaretlerini kestiler, gemi göndermediler. Mesela Afrika’ya, Güney Amerika’ya çok kısıtlandı. Brezilya, Ekvador gibi ülkelere de gemi adedi çok kısıtlandı” ÅŸeklinde konuÅŸtu.
“BOÅž KONTEYNER BULMAKTA SIKINTI ÇEKÄ°YORUZ”
Türkiye’nin de bu arz-talep dengesi bozukluÄŸundan etkilendiÄŸini ve konteyner sıkıntısı doÄŸduÄŸunu dile getiren Çukurova, “Gemi sayısı azalmıştı, o normale geldi ama boÅŸ konteyner bulmakta sıkıntı çekiyoruz. Bunun sebebi de ihracat çok, ithalat az. Ä°thalat, birincisi döviz kurları nedeniyle azaldı; ikincisi de ihracatımızın tonaj bazında yükselmesiyle 60’a 40 oranında düÅŸtü. Dolayısıyla ihracata yönelik konteyner bulmakta sıkıntılarımız var” ifadelerini kullanarak gemi ve konteyner sayısının taleplere yetmediÄŸini söyledi.
“NAVLUN FÄ°YATLARI BÄ°N-2 BÄ°N DOLARDAN 8-9 BÄ°N DOLARA ÇIKTI”
Bu sıkıntılar nedeniyle navlun fiyatlarının da 6-7 kat arttığına dikkat çeken Çukurova, “Yıllar boyu çok düÅŸük, 200-300 dolara düÅŸen navlunlar vardı. UzakdoÄŸu navlunumuz bin-2 bin dolar arasındaydı. Bu da düÅŸüktü o zaman, biz de bunu kullanıyorduk. O zaman da talep-arz ters yöndeydi; gemi firmalarının elinde çok ucuza çok konteyner vardı. Ä°hracatçılar, pazarlıkla çok ucuz fiyatlara taşıdılar. O zaman bizim avantajımızaydı. Åžimdi durum tersine dönüÅŸtüÄŸü için bu fiyatlar korkunç yükseldi. UzakdoÄŸu’ya ortalama bin-2 bin dolar olan navlunlar 8-9 bin dolarlara çıktı, çünkü talep çok, arz az. Devlet desteÄŸiyle iflaslardan dönmeyi baÅŸaran bu firmalar da doÄŸal olarak yıllarca yaptıkları zararı bu günlerde bu ÅŸekilde kapatıyorlar. Bu fiyatlar, arz-talep dengesinin oturmasıyla makul seviyelere düÅŸecektir ama bu da zaman alacaktır. Bir-iki ayda bunun oturmasını bekleyemeyiz, sene sonuna kadar belli seviyelere gelecektir” ÅŸeklinde konuÅŸtu.
YaÅŸanan sıkıntı nedeniyle ekonomide de kayıp olduÄŸunu belirten Çukurova, “Ä°hracatçılarımızın maliyetleri yükseldiÄŸi için kar marjları çok düÅŸtü. Onlar da ayakta kalmak için belki zararına veya çok az karla satış yapmak zorunda kalıyorlar” dedi.
“SAÄžLIÄžA BAÄžLIYIZ. PANDEMÄ°NÄ°N NORMALLEÅžMESÄ° SONUCU ARZ-TALEP DENGESÄ° DE NORMALLEÅžECEKTÄ°R”
Sorunun çözümünün, arz-talep dengesinin belli bir yere oturmasına baÄŸlı olduÄŸunun altını çizen Çukurova, bunun da pandeminin normalleÅŸmesiyle mümkün olabileceÄŸine iÅŸaret ederek,“Biz ülke olarak da bizden daha büyük ülkeler de bu konuda bir ÅŸey yapamazlar. Bu bir ticarettir. Buna yasalarla kurallarla emrivaki bir düzeltme yapamazlar, ‘fiyatını ÅŸu seviyeye getireceksin’ veya zor kullanarak ‘bize daha fazla konteyner getir’ diyemezler. Büyük denizcilik firmaları da bu eksiklikleri görerek tamamlamaya çalışıyorlar. ÖrneÄŸin, Çin çok büyük rakamlarda konteyner imal ediyor ve bunu her gün piyasaya sürüyor. Dolayısıyla zaman içinde bu konteyner eksikliÄŸi yok olacak. Arz-talep dengesi, yeni imalat konteynerlerin piyasaya girmesi ve gemilere yüklenmesiyle sorun zaman içinde azalacak ama bugünden yarına olmaz. Pandemi çok önemli. Pandeminin normalleÅŸmesi sonucu bu arz-talep dengesi de normalleÅŸecektir. Dolayısıyla saÄŸlığa baÄŸlıyız” ÅŸeklinde konuÅŸtu.
Dayanacaklarını belirten Çukurova, Türkiye ekonomisinin bir sürü kriz geçirse de çok güçlü bir altyapısı olduÄŸunu vurgulayarak, “Özellikle KOBÄ°’lerimiz çok güçlü ve manevra kabiliyetleri çok güçlü. Bu tehlikelere karşı çok çabuk önlem alıp kılık kıyafet deÄŸiÅŸtirebiliyorlar ve ona göre kendilerini uyarabiliyorlar” diye konuÅŸtu.
