HACI EMİRLİ / AYDINLI OCAĞINDAN
Tahtacı Yurdu televizyon programının çekimleri için bu kez de iki Tahtacı ocağından biri olan Hacı Emirli/Aydınlı Ocağı’nın bulunduğu İslahiye’nin Kabaklar köyündeydik.
Daha önce Can TV’de diÄŸer Tahtacı ocağı olan Dur Hasan Dede/Yanyatır Ocağı’nı tanıtmıştık. Bu kez yolumuza Serçem TV ile devam ediyoruz. Can TV’nin kapanmasının ardından onun devamı olarak yayın hayatına baÅŸlayan Serçem TV için Tahtacı Yurdu programının çekimlerini yapımcı Diren Keser ile birlikte sürdürüyoruz.
18 Ekim Pazar günü Ä°slahiye’nin Kabaklar köyüne ulaÅŸtık. Yol boyunca deprem konutlarını gördük. Binalar yavaÅŸ yavaÅŸ yapılmıştı. Daha önce mayıs ayında gelmiÅŸtik. O zaman tarlalar allı yeÅŸilliydi. Laleler, papatyalar ve ekinler arasında bir renk cümbüÅŸü vardı. Burada Tahtacı ÅženliÄŸi yapılmıştı. Bu kez vardığımızda, ÅŸenlik alanına bir cemevi yapıldığını gördük. Cemevi, Alevi Kültür Dernekleri Kabaklar/Ä°slahiye Åžubesi tarafından yapılmıştı. Yan tarafına da yazıları kısmen silik bir Kültür Bakanlığı cemevi levhası asılmıştı.
Cemevinin bahçesinde bizi emekli eÄŸitimci Mustafa Dönmez, Muhtar Hüseyin Gökmen ve Ä°brahim Sani Gürocak karşıladı. Hemen söyleÅŸiye baÅŸladık.
Daha sonra Çerçili köyündeki Ä°brahim Sani Dede Türbesi’ne gittik. Orada bizi ocak dedesi Muharrem Gürocak Dede ile Dede Garkın Ocağı dedesi Mehmet Dede karşıladı. Ä°kisi de türbeye gelenlere hizmet ediyor. Kurban kesim alanları ve ziyaret sonrasında lokma yenilecek yerler yapılmış. Depremde oluÅŸan hasarlar onarılmış. DoÄŸal suyun kaynağı ise daha aÅŸağıya kaymış. Pınardan artık ÅŸebeke suyu akıyor. Yerel yönetimler de bakım konusunda duyarlı çalışmalarını sürdürüyor.
SöyleÅŸilerimizde Kabaklar ve Çerçili köylerinin kuruluÅŸu, Ä°brahim Sani Dede’nin bölgeye geliÅŸi ve talipleriyle kurduÄŸu baÄŸlar dile geldi.
Ä°brahim Sani/Hacı Emirli Ocağı, iki Tahtacı ocağından biri. Bu ocaÄŸa baÄŸlı topluluklar, Gavur DaÄŸları’nın, yani Amanos DaÄŸları’nın doÄŸusunda; Halep, Antep ve MaraÅŸ bölgesinde kümelenmiÅŸler. Önceleri koyunlarını, keçilerini gütmüÅŸ, deÄŸirmenleri çalıştırmışlar. Sonra Osmanlı ile çatışmalar yaÅŸanınca Kıbrıs’a ve Girit’e sürgünler baÅŸlamış. Gavur DaÄŸları ve Toros DaÄŸları üzerinden Ege’ye, Aydın yöresine ulaÅŸmışlar. Aydın’ın Yakapınar köyünde ocağın meÅŸalesi tütmeye baÅŸlamış. Bir de bakmışız ki ocağın adı Aydınlı Ocağı olarak anılmaya baÅŸlanmış.
Ä°brahim Sani Dede Ocağı’nda yetiÅŸen dedeler, kendilerine baÄŸlı talip köylerine ulaÅŸmışlar. Meydan açıp inançlarının gereklerini yerine getirmiÅŸler. O günlerde daÄŸlarda, çadırlarda, inlerde ve maÄŸaralarda cem tutmuÅŸlar. Referans aldıkları Åžeyh Safi/Erdebil Ocağı’nın öÄŸretileriyle Alevilik yolunu devam ettirmiÅŸler.
yüzyılda SüveyÅŸ Kanalı’nın yapımıyla birlikte keresteler Silifke, Mersin ve Adana’daki iskelelerden gönderilmeye baÅŸlanmış. Kesim iÅŸleri çoÄŸalınca bu kez Çanakkale, Balıkesir, Ä°zmir, MuÄŸla, Antalya, Burdur ve Isparta’dan Ä°çel’e ve Adana’ya göçler baÅŸlamış.
Silifke’de, TaÅŸucu ile Ermenek arasındaki bölgede Hacı PaÅŸa Mehmet onların patronu olmuÅŸ. Burada kestikleri tomruklar TaÅŸucu Ä°skelesi’nden gönderilmiÅŸ. Mersin’de, Kızılkaya/Cocak Deresi’nde kesilen tomrukları Azaklar, Mersin Ä°skelesi’nden; Adana’nın AladaÄŸ bölgesinde kesilen tomrukları ise Ermenek Mebusu Ali Bey, KarataÅŸ Ä°skelesi’nden SüveyÅŸ Kanalı inÅŸaatına ulaÅŸtırmış.
Daha sonra Adana bölgesinde demir yolu inÅŸaatında ve kereste temininde çalışmışlar. Belemedik ile Nergizlik arasında 50 bine yakın Tahtacı çalışmış. Yeni yurtları Adana olmuÅŸ, Ä°çel olmuÅŸ. 1950’li yıllara kadar iÅŸleri bitenler, tekrar geldikleri yerlere dönüp yerleÅŸik düzene geçmiÅŸler. Bu kez de döndükleri yerlerde Adanalı, Ä°çelli olarak tanınmaya baÅŸlamışlar.
Her iki Tahtacı ocağına baÄŸlı topluluklar da çobanlık yaparken, inançlarını özgürce yaÅŸamak için daÄŸlarda yeni bir meslek edinmiÅŸler. Orman iÅŸçiliÄŸi ve tahtacılık böylece ortaya çıkmış. Gittikleri her yerde inançları içinde yer alan ikrar verme ve musahip olma olguları, onları dayanışma ve imece yoluyla birbirlerine baÄŸlamış. Hem üretmeye devam etmiÅŸler hem de dağın başında, tahta köÅŸklerinde cemlerini tutmuÅŸlar.
Can TV’de baÅŸladığımız, ÅŸimdi onun devamı olan Serçem TV’de sürdürdüÄŸümüz Tahtacı Yurdu programında, iÅŸte onların yurtlarını adım adım geziyoruz. Oralarda yaÅŸayanların kendi geçmiÅŸlerini anlattıkları söyleÅŸileri izleyicilerimize sunuyoruz.
Gördük ki meydan açılan yerlerde inanç baÄŸları hâlâ devam ediyor. Dede ve talip buluÅŸuyor. Ä°krar veriyor, musahip oluyorlar. Kimi yerlerde ise “70 yıl önce Ali Rıza Dede ya da Hızır Necati Haskan Dede geldi, meydan açtı” diyorlar. O köylerde de mengi ve dolu kalmış.
Yıllar geçtikçe her iki Tahtacı ocağında da dedelik yapanların sayısı azalmış. Dede ile talip buluÅŸamıyor. O zaman bir ÅŸeyler yapmalı. Tahtacı Akademisi kurulmalı.
Kabaklar Cemevi’nde ocağın inanç ateÅŸini yakmaya devam eden Muharrem Gürocak Dede’nin bulunduÄŸu Hacı Emirli Ocağı’na dede adayları gelmeli, eÄŸitimden geçmeli. Dedelik yapma yetisini kazananlar, bulundukları yerlere gidip rızalık almalı. Böylece dede ve talip buluÅŸması devam etmeli.
DiÄŸer Tahtacı ocağı Dur Hasan Dede’de süreÄŸi taşıyan dede yok. Ancak Ä°zmir Narlıdere’de, Yanyatır Ocağı dedelerinin el vereceÄŸi bir akademi kurulabilir.
Dede ile talip bir araya gelirse, meydan açılırsa Alevilik, Tahtacı inancı yaÅŸamaya devam eder. Yoksa NakÅŸisi, Süleymancısı gelir; bu toplulukları kendilerine benzetme mücadelesi devam eder.
Tahtacı ve Alevi örgütleri, gelin bu iÅŸe baÅŸlayalım. Akademi açılsın. AraÅŸtırmacılar, akademisyenler ders versin; ocak dedelerimiz el versin. Dedelerimiz çoÄŸalsın. Her biri gittiÄŸi yerde Åžeyh Safi/Erdebil öÄŸretisi içinde Hacı Emirli ve Yanyatır ocaklarının aydınlığını yaÅŸatsın.
