BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ OTİZM’İN FARKINDA!
Mersin Büyükşehir Belediyesi, 2 Nisan Otizm Farkındalık Günü dolayısıyla uzman görüşlerine başvurdu.
Uzm. Dr. Ceren SöÄŸüt Direk, otizmin tam olarak tedavisinin olmadığını, ancak farkındalığın çok önemli olduÄŸunu belirterek, “Erken tanıyla birlikte bu çocuklar uygun eÄŸitsel destek alıp, toplumsal hayata katılıp kendilerine yeten bireyler olabilirler” dedi.
Mersin BüyükÅŸehir Belediyesi Engelliler ve SaÄŸlık Hizmetleri Dairesi, “2 Nisan Dünya Otizm Farkındalık Günü” dolayısıyla konunun uzmanından önemli bilgiler aldı. Uzm. Dr. Ceren SöÄŸüt Direk, otizm belirtilerini anlatarak, çok boyutlu tedavi yöntemlerinden bahsetti.
“OTÄ°ZM, ERKEN ÇOCUKLUK DÖNEMÄ°NDE BAÅžLAR”
Uzm. Dr. Direk, otizmin, erken çocukluk döneminde baÅŸlayan, sosyal etkileÅŸim ve iletiÅŸim alanında kısıtlılık, tekrarlayıcı, sınırlı ilgi alanları ile seyreden bir durum olduÄŸunu söyledi. Otizmin belirtilerine iliÅŸkin bilgi veren Direk, “Otizm belirtilerini üç ana baÅŸlıkta toplamamız gerekirse ilki sosyal becerilerde aksama. Bu çocuklarda sosyal iletiÅŸim, etkileÅŸimde bir sorun vardır. YetiÅŸkinlerin ilgisini çekme isteksizliÄŸi, yine duygu paylaşımında azlık gibi yaşından beklenen becerileri göstermediÄŸini görürüz. Ä°kinci belirti kümesi; dil, konuÅŸma, geliÅŸme geriliÄŸi. Burada bizim ‘ekolali’ dediÄŸimiz, kelimeleri tekrar etme, bazı kalıp cümleleri tekrar etme görülebilir. Ä°lgi alanında konuÅŸtuÄŸu zamanlarda bile aslında mekanik bir ses tonuyla tekdüze bir konuÅŸma görebiliriz. Zamirleri kullanımda da sorunlar yaÅŸanabilir. ÖrneÄŸin kendisinden bahsederken ‘ben’ diyeceÄŸi yerde ‘o’ kelimesini kullanmak gibi. Bir diÄŸer belirti kümesi de yine tekrarlayıcı davranışlar; bunlar bedensel davranışlar. ÖrneÄŸin, parmak ucunda yürüme, el çırpma, kol sallama davranışı olabileceÄŸi gibi tekrarlayıcı alanlar da olabilir; hep aynı oyunu oynama, aynı oyuncağı kullanma gibi” diye konuÅŸtu.
“OTÄ°ZM TANISINI, ÇOCUK VE GENÇ PSÄ°KÄ°YATRÄ° UZMANI KOYAR”
Direk, otizmin nedenleriyle ilgili çok fazla kafa karışıklığı olduÄŸunu kaydederek, “Nedeni tam olarak belirlenemese de genetik faktörlerin etkili olduÄŸu konusunda bilimsel çalışmalar oldukça ilerlemiÅŸ durumda. Åžöyle düÅŸünebiliriz aslında; erken çocukluk döneminde beyin geliÅŸimi devam ederken altta yatan genetik faktörlere çevresel etkilerin etki etmesiyle birlikte oluÅŸan bir deÄŸiÅŸimdir diyebiliriz. Tanı koyulurken hekime baÅŸvuru genellikle 2-3 yaÅŸ civarında ve konuÅŸma gecikmesi nedeniyle olmaktadır. Tanıyı, çocuk ve genç psikiyatri uzmanı koyar. Tanı konulurken herhangi bir kan testi ya da görüntüleme yöntemi deÄŸil, çocuk psikiyatristinin klinik muayenesi altın standart olacaktır” dedi.
“OTÄ°ZMÄ°N FARKINDAYIZ, HER ZAMAN YANINIZDAYIZ”
Otizmin tam olarak tedavisinin olmadığını, ancak çocuÄŸun bireysel özelliklerine göre ÅŸekillenen çok boyutlu bir tedavi yaklaşımı belirlendiÄŸini ifade eden Direk, ana tedavi yaklaşımının eÄŸitsel tedavi olduÄŸunu vurguladı. Direk, eÄŸitsel tedavilerden özellikle davranışçı modelleri baz alan yöntemlerin daha etkili olduÄŸunu belirterek, “Direkt bir ilaç kullanımı söz konusu olmasa da otizme eÅŸlik eden agresyon, dikkat eksikliÄŸi, uykusuzluk, tekrarlayan davranışlar için ilaç kullanımı söz konusu olabilir. Tedaviye yanıtı belirleme konusunda en önemlisi aslında erken tanı. Henüz 2-3 yaşında gelmese de aslında ‘riskli bebekler’ dediÄŸimiz, bizim için alarm bulgularının olduÄŸu bazı bizi ÅŸüphelendiren davranışlar olabilir. 0-1 yaÅŸ arasında özellikle yavaÅŸ beslenme, emmede sorun, yüksek sese ve ışığa karşı duyarsızlık. 3 aya geldiÄŸinde başını tutamama, 6 aylıkken henüz desteksiz oturamama, yine duyguları paylaÅŸmada güçlük, iÅŸaret etmeme, 30 dakikadan fazla avutulamayacak düzeyde aÄŸlamanın olması gibi. 1-2 yaÅŸları arasında da yine göz kontağında eksiklik, duygu paylaşımı ve bizim motor taklit becerileri dediÄŸimiz özellikle ‘bay bay yapma’ ya da ‘ce ee davranışı’ gibi ‘hayır’ demek gibi davranışları yapmaması, insan yüzüne deÄŸil de daha çok nesnelere odaklanma ve onlara bakma isteÄŸi gibi bizi endiÅŸelendirecek, ÅŸüphelendirecek bazı davranışlar olabilir. Otizmde farkındalık çok önemli, çünkü erken tanıyla birlikte bu çocuklar uygun eÄŸitsel destek alıp toplumsal hayata katılıp kendilerine yeten bireyler olabilirler. Tüm otizmli çocuklarımızı ve ailelerini sevgiyle kucaklıyorum. Otizmin farkındayız, her zaman yanınızdayız.” Ä°fadelerine yer verdi.
Programın sonunda BüyükÅŸehir Belediyesi Engelliler ve SaÄŸlık Hizmetleri Dairesi’nde görevli fizyoterapist Bilge Yıldırım, Uzm. Dr. Ceren SöÄŸüt Direk’e özel çocukların yaptığı el iÅŸi süs eÅŸyasını hediye etti.
