Vatandaşların depremle ilgili paylaşımları veri tabanı oluyor
Kahramanmaraş merkezli depremlerde vatandaşların sosyal medyadan paylaştıkları görsellerden yola çıkılarak iki üniversiteden araştırmacıların katılımıyla hazırlanan proje ile veri tabanı kurulması için çalışma başlatıldı.
Mersin Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu’ndan ÖÄŸretim Görevlisi Dr. Bengü Sezer ve Göç AraÅŸtırmaları Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezi’nden ÖÄŸretim Görevlisi Taner Sezer'in araÅŸtırmacı olarak yer aldığı, Ankara Üniversitesi Ä°letiÅŸim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öÄŸretim üyesi Doç. Dr. Zafer Kıyan'ın yürütücü olduÄŸu "KahramanmaraÅŸ Merkezli Depremlerden DoÄŸrudan ya da Dolaylı Yoldan Etkilenen YurttaÅŸların Ä°letiÅŸimsel Tutum ve Davranışlarının Belirlenmesi” baÅŸlıklı TÜBÄ°TAK 1001 projesi baÅŸladı. Proje kapsamında MÜ'den araÅŸtırmacılar öÄŸrencilerin de desteÄŸiyle 4 temel aks üzerinde sosyal medyadan elde edilen donelerin görsel ve metin tabanlı verinin iÅŸlenmesi baÅŸladı. Çalışma ile kriz dönemlerinde gündeme nasıl odaklanıldığı, yalan haberin nasıl dolaşıma girdiÄŸi konularını da mercek altına alacağı ifade edildi. Özellikle iÅŸlenecek ve etiketlenecek veri setlerinin gelecekteki deprem konulu çalışmalara arÅŸiv niteliÄŸinde katkı yapacağı ve afetlere karşı toplumsal hafızanın kaybolmasının önüne geçmesinin hedeflendiÄŸi kaydedildi.
"32 AYLIK BÄ°R ÇALIÅžMA OLACAK"
Göç AraÅŸtırmaları Uygulama ve AraÅŸtırma Merkezi’nden ÖÄŸretim Görevlisi Taner Sezer, "GeçtiÄŸimiz dönem TÜBÄ°TAK tarafından açılan 1001 tipi projelerin çaÄŸrısı üzerine KahramanmaraÅŸ merkezli depremlerle ilgili olarak sosyal medyada çıkan haberler, tweetler ve bunlarla ilgili görselleri kapsayan geniÅŸ kapsamlı bir proje için baÅŸvurmuÅŸtuk. Projemiz kabul edildi, 1 Kasım’dan itibaren de projenin çalışmalarına baÅŸladık.
Toplam 32 aylık bir süre içinde projeyi tamamlamayı hedefliyoruz. Ä°lk 18 ayı içinde yazılı olan metin tabanlı iÅŸlemler tamamlanacaklar. Sonrasında 32. ayın sonunda da görsellerle alakalı olan veri seti tamamlanmış ve TÜBÄ°TAK’a teslim edilmiÅŸ olacak. Özellikle bir deprem sonrasında görsellerin etiketlenmesi ve bunlardan bir veri seti oluÅŸturulması konusunda bu proje ilk olacak" dedi.
"ÖZEL BÄ°R VERÄ° OLUÅžACAK"
Daha önce bir benzer proje yapılmadığına dikkat çeken Sezer, "Deprem gibi doÄŸal afetlerden sonra sosyal medyada paylaşılan, insanların paylaÅŸmaya uygun gördüÄŸü, tekrar tekrar dolaşıma soktuÄŸu görsellerin neler olduÄŸu, bu görsellerin içeriklerinin neler olduÄŸu, canlı mı, cansız mı, enkaz mı paylaşılmış bunlarla alakalı olarak etiketlenmiÅŸ bir veri seti olacak. Biz görsellerin etiketlenme sırasında aynı zamanda Türkçe olarak bu görsellerin her birine kısa tasvirler de ekliyoruz. Dolayısıyla insan tarafından etiketlenmiÅŸ, tasvirin de olduÄŸu görsel veri setini oluÅŸturmaya çalışacağız. Bu veri seti, makine öÄŸrenmesi, yapay zeka gibi bundan sonra yapılacak çeÅŸitli çalışmalarda da veri seti saÄŸlayacak özel bir veri oluÅŸturuyor. EÄŸer elinizde bir veri varsa, bu veri güvenilir bir ÅŸekilde etiketlenmiÅŸ ise buna uymayan her türlü baÅŸka verinin önceden elenmesi için bir altyapı saÄŸlayabilirsiniz.
"54 BÄ°NDEN FAZLA GÖRSEL VERÄ°MÄ°Z VAR"
ÖÄŸretim Görevlisi Dr. Bengü Sezer ise "Bu görsellerin paylaşımında ileride oluÅŸabilecek afetler konusunda bize sunacağı yardımlar ÅŸöyle olabilir, insanların en çok neyi paylaÅŸtığını, duygusal olarak nelere önem verdiÄŸini veya ilk günlerde ihtiyaçların neler olduÄŸunu görebilmemiz açısından bize bir resim sunuyor. Bu alanlarda fayda saÄŸlayacağını düÅŸünüyorum. Toplamda 54 binden fazla görsel verimiz var, twitter verisinin haricinde. Bu görsel veride tabi ki tekrar tekrar paylaşılanlar var. Onlar elendiÄŸi zaman 40 bin kadar bir görselin elimizde olacağını düÅŸünüyoruz. Bu görsellerin etiketlenmesinin dışında etiketleyen öÄŸrencilerimizden tasvir etmelerini de isteyeceÄŸiz. Bu da bize büyük bir tasvir edilmiÅŸ görsel datasının elimizde olmasını saÄŸlayacak. Taner hocanın da dediÄŸi gibi; ileride bilgisayar öÄŸrenme iÅŸlemlerinde bize yardımı dokunacak. Tabi bu görselleri her isteyen kiÅŸi alıp kullanamayacak. Bunu alıp kullanmak özel bir izne tabi olacak. Yani görselleri herkesle paylaÅŸmayacağız. Bir özel izinle alabilecekler ve sadece bilimsel çalışmalar için kullanılmasına izin verilecek" ifadelerini kullandı. (iha)
