Yiyeceklerin beyinde oluşturduğu tepkiyi araştırıyor
Mersin Üniversitesi'nde (MEÜ) yürütülen proje ile elde edilecek sonuçlara göre kağıt, çamur yeme gibi rahatsızlıkların teşhis ve tedavisinin yanı sıra çocukların bazı şeyleri neden yemek istemedikleri araştırılacak.
Doktorasını Hollanda'da Utrecht Üniversitesi'nde yapan, ABD'de Yale Üniversitesi'nde 13 yıl çalışan MEÜ Tıp Fakültesi Anatomi Bölümü'nden Dr. ÖÄŸretim Üyesi Maria Veldhuizen, beyindeki tat ve koku algısının ardından ÅŸimdilerde yiyeceklerin beyindeki görsel algısını araÅŸtırıyor. Veldhuizen'in yürütücülüÄŸünü, Bilkent Üniversitesi'nden Dr. ÖÄŸretim Üyesi Burcu AyÅŸen Ürgen'in danışmanlığını yaptığı "Nesne mi, yoksa pasta mı? Ä°nsan beyninde görsel ventral akıştaki son zamanlarda keÅŸfedilen yiyecek resimlerine özel aktivasyon gösteren bölgenin incelemesi" baÅŸlıklı 1001 proje, Türkiye'de bu konuda yapılan ilk proje olma özeliÄŸi taşıyor. Projede ayrıca Bilkent Üniversitesi lisans üstü öÄŸrencisi Sümeyra Nur DoÄŸan ve Orta DoÄŸu Teknik Üniversitesi lisans üstü öÄŸrencisi Gizem Özenli bursiyer olarak görev alıyor.
Üniversitede çalışmalarını sürdüren Veldhuizen, geçen yıl Aralık kabul edilen projenin iki yıl süreceÄŸini söyledi. Çalışmanın sonucunda elde edilen bilgiler doÄŸrultusunda görüntü ile yemek isteÄŸi arasında beyinde bir yansımanın ortaya çıkacağını belirten Veldhuizen, bu durumun da çocuklarda yememe isteÄŸine çıkarımda bulanabileceÄŸini ve saÄŸlıklı yiyecekleri çocuklar için daha çekici hale getirmeye katkı saÄŸlayacağını ifade etti. Veldhuizen, ayrıca çalışmanın kağıt, çamur yeme gibi rahatsızlıkların teÅŸhisi ve tedavisine de yardımcı olacağını kaydetti.
"YÄ°YECEK GÖRSELLERÄ°NE ÖZELLEÅžMÄ°Åž BÄ°R ALANI ARAÅžTIRMAYI PLANLIYORUZ"
Veldhuizen, baÅŸlarda tat ve koku algısını incelediÄŸini, ÅŸimdilerde ise görsel algı üzerine yoÄŸunlaÅŸtığını söyledi. Bunu, insanlara 'nasıl algıladıklarını' sorarak ya da beyindeki tepkilere bakarak yaptıklarını anlatan Veldhuizen, ÅŸöyle devam eti: "Bu yiyecek ne kadar tatlı? Ne kadar hoÅŸunuza gidiyor. Yiyecekleri algılarken kalp atış hızınız artıyor mu? Yiyecek yerken gözlerinizi daha fazla mı kırpıyorsunuz? Burada insan vücudu ve beyin tepkilerine bakıyoruz. Åžimdiye kadar, beyindeki tepkiler çoÄŸunlukla tat ve koku gibi alanlar üzerine yoÄŸunlaÅŸmıştı. Ancak son zamanlarda, yiyecekleri beyindeki görsel alanlarda nasıl algıladığımıza dair artan bir ilgi var. Biz de son zamanlarda keÅŸfedilen ve yiyecek görsellerine özelleÅŸmiÅŸ bir alanı araÅŸtırmayı planlıyoruz. Bu alanda bir yanılsama ile araÅŸtırma yapacağız. Kullanacağımız yanılsama, hiper-gerçekçi kekler olacak. Bunları muhtemelen Instagram videolarından biliyorsunuzdur; bir çanta, ayakkabı ya da oyuncak gibi bir nesne görürsünüz, bir bıçak gelir ve o nesneyi keser. MeÄŸerse o nesneler çanta ya da ayakkabı deÄŸil; aslında bir kektir."
"BEYÄ°NDEKÄ° TEPKÄ°LERÄ° GÖZLEMLEYECEĞİZ"
Ä°nsan beyninde görsel inceleme iÅŸlemini gerçekleÅŸtirmek için özelleÅŸmiÅŸ bölgeler olduÄŸunu ifade eden Veldhuizen, bu bölgelerin bazıları nesnelerin renklerini ve ÅŸekillerini algılamaktan sorumluyken, bazı bölgelerin ise sıkça karşılaşılan spesifik nesne kategorilerini algılamak için özelleÅŸmiÅŸ olduklarını belirtti. Veldhuizen, ÅŸöyle devam etti: "Yenilebilir olmayan aşırı gerçekçi pasta videolarında, nesnenin pasta olduÄŸu, nesne dilimlendikten sonra ortaya çıkar. Biz de aşırı gerçekçi pasta videolarını kullanarak, bir nesnenin aslında bir pasta olduÄŸu ortaya çıktığında beyindeki tepkilerini gözlemleyeceÄŸiz. Bu videoları, aynı nesne kesilmeye çalışılıp kesilmeyen yani nesne olarak kalan kontrol videoları ile karşılaÅŸtıracağız. ÖrneÄŸin, bir video Rubik küpünün aslında dilimlenebilir bir pasta olduÄŸunu gösterebilir. EÄŸer yiyecek bölgesi bu ÅŸaşırtıcı kategori deÄŸiÅŸimlerine aktivasyon gösterirse, benzer videoları kullanarak bazı insanların neden bazı yiyecekleri yenilebilir olarak kabul etmediklerini anlayabiliriz.”
"BÄ°RÇOK ÇOCUK YEŞİL SEBZELERÄ° YEMEK Ä°STEMEZ"
Åžu anda projede kullanacakları videoları hazırlama aÅŸamasında olduklarını belirten Veldhuizen, bu videolar için gerçek kekler ya da bilgisayar simülasyonlarından yapılmış kek videoları kullanacaklarını ifade etti. Veldhuizen, "Bu projede amacımız, yiyecek alanında net tepkiler elde edebilmek. ÖrneÄŸin yiyecek olmayan ÅŸeyleri yiyen insanları incelemek. Bazı insanlar kağıt ya da çamur yer. Bu çok saÄŸlıksız ve tehlikelidir. Çalışma ile yiyecekleri tanıyamama sebebini belki anlayabiliriz. Ayrıca, pek çok yeni ve farklı yiyeceÄŸi yemek istemeyen çocuklar için bu sonuçlar faydalı olabilir. Çünkü birçok çocuk yeÅŸil sebzeleri yemek istemez. Bu çalışmanın, beyin tepkilerinin nasıl farklı olabileceÄŸini anlamamıza yardımcı olabileceÄŸini umuyoruz" ÅŸeklinde konuÅŸtu. (iha)
