Otomobil hayaliyle başladı, aklına gelen her şeyi üretti
Mersin'de yaşayan, 1960'dan bu yana yaptığı buluşlar nedeniyle çevresi tarafından 'makine kaşifi' olarak tanınan 85 yaşındaki emekli öğretmen Hayri İnce, otomobil yapma hayaliyle başladığı yolculukta birçok buluşa imza attı. Zamanla istihdama yönelik makineler geliştiren İnce, bunlardan karşılık bulamayınca ihtiyacı olan buluşlar yaptı. Yaptığı ürünlerin birçoğunu halen kullanabilen İnce, yaşı ilerleyince de buluşlarını yeni nesillere örnek teşkil etmesi amacıyla bir okula bağışladı. Buluşlarının bir kısmı bir lisede sergilenen İnce, "Neye ihtiyaç duyarsam onu yapıyorum" dedi.
Toroslar ilçesine baÄŸlı Resul köyünde yaÅŸayan emekli öÄŸretmen Hayri Ä°nce, küçük yaÅŸta babası tarafından çalışması için tamircinin yanına verildi. Burada çalışırken tekniÄŸe olan ilgisini keÅŸfeden Ä°nce, o dönemde kendini geliÅŸtirmek ve vakit bulabilmek için öÄŸretmenlik mesleÄŸini tercih etti. Böylelikle hem mesleÄŸini yapabilecek, hem de bir ÅŸeyler üretebilecekti. ÖÄŸretmenlik mesleÄŸini yıllarca severek yürüten Ä°nce, bu süreçte de yetenekli olduÄŸu teknik konusunda çalışmalara baÅŸladı. Hayri Ä°nce'nin otomobil hayaliyle yaklaşık 60 yıl önce kendi imkanlarıyla yaptığı lastik hala duruyor. Üzerinde 1965 yazan torna makinesi ise halen çalışırken, yıllar önce kurduÄŸu yatay asansörü de günümüzde kullanmaya devam ediyor.
İlk etapta ilkel bir kaynak makinesi yaptı
Gerek araca ulaşım, gerekse üretim konusunda sıkıntıların yaÅŸandığı 1960'lı yıllarda basit bir otomobil üretme hayali kuran Ä°nce, bunun için öncelikle ilk etapta ilkel bir kaynak makinesi yaptı. Ardından temin ettiÄŸi parçalarla torna makinesi yapan Ä°nce, ardından hayalini kurduÄŸu araca lastik üretmek için iÅŸe koyuldu. Yaptığı buluÅŸların ardından araç lastiÄŸi üreten Ä°nce, istediÄŸi verimi alamasa da lastik üretmeyi baÅŸardı. Araç cantı için çalışmalara baÅŸladığı sırada kardeÅŸinin 'tek saçma' tabir edilen saçma mermisi üretimi için makine yapan Ä°nce, kardeÅŸinin, yaptıkları anlaÅŸmaya uymayarak, bulduÄŸu makine ile üretim yaparak tek başına yoluna devam etmesine içerledi. KardeÅŸinin, 'cüzi olarak nitelendirdiÄŸi' teklifi kabul etmeyen Ä°nce, bunun üzerine istihdama yönelik buluÅŸlar geliÅŸtirmeye baÅŸladı.
BuluÅŸlarının gençlere yeni bir rota çizmesini umut ediyor
Dönemin ÅŸartlarına göre yaptığı ürünler karşılık görmeyen Ä°nce, bunun üzerine ihtiyaç duyduÄŸu ÅŸeyleri yaptı. Çamaşır makinesinden piliç kızartma makinesi, araba amortisöründen tek saçma atan tüfek gibi ilginç buluÅŸlara da imza atan Ä°nce, bu süreçte öÄŸrencilerini bilgilendirmek amacıyla da çeÅŸitli buluÅŸlar geliÅŸtirdi. Ev yapmak için arsa aldığı Resul köyünde kurduÄŸu yatay asansörün halen aktif olduÄŸu Ä°nce, yaşı ilerleyince bulduÄŸu ürünlerin gelecek nesillere örnek teÅŸkil etmesi amacıyla giriÅŸim baÅŸlattı. BaÅŸvurularının ardından buluÅŸlarını Mersin Tarsus Organize Sanayi Bölgesindeki Özel ÅžiÅŸecam Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi atölyesine bağışlayan Ä°nce, kalan buluÅŸlarının da alınarak okulda öÄŸrencileri teÅŸvik etmesi amacıyla sergilenmesinin gururunu yaşıyor. Yaptığı buluÅŸlardan bugüne kadar maddi olarak hiçbir getiri elde edemeyen Ä°nce, buluÅŸlarının gençlere yeni rota çizmesini umut ediyor.
"KardeÅŸim 5 yıl boyunca yüzde 30 pay verecekti"
Evinin çatısındaki paslanmaya yüz tutmuÅŸ buluÅŸlarının nasıl çalıştığını anlatan emekli öÄŸretmen Hayri Ä°nce, 1960'lı yıllarda baÅŸladığı ilk icadından günümüze kadar yaptığı çalışmalardan bahsetti. Basit bir otomobil yapma hayaliyle çıktığı yolculukta öncelikle kaynak makinesi yaptığını, ardından kalıp oluÅŸturarak dış lastik üretmek için tornaya ihtiyaç duyduÄŸunu ifade eden Ä°nce, "Tornayı yapıp araç için dış lastik ürettim. Pek kaliteli olmasa da bunu baÅŸarıp iç lastik yapmaya yöneldim" dedi. Bunu planlarken tüfek satışı yapan kardeÅŸinin 'tek saçma imalat makinesi' teklifini kabul ettiÄŸini dile getiren Ä°nce, "Torna ile bu saçma imalat makinesini yaptım. KardeÅŸim 5 yıl boyunca yüzde 30 pay verecekti. Makine çalışmaya baÅŸladı. bunun üzerine de sana pay vermeyeceÄŸim dedi. O zamanın parasıyla '150 lira veriyorum sana' dedi. Ben de kabul etmedim. Aynı makineyi kendim yapmak isteyince de öÄŸretmen olduÄŸum için ÅŸikayet etmekle tehdit etti. KardeÅŸim orda benim yüzde 30'umu verseydi, kesin ÅŸu anda mutlaka bir fabrika ÅŸekline getirecektim iÅŸlerimi" diye konuÅŸtu.
"Aklıma ne geldiyse yapıyordum"
Bunun üzerine planının deÄŸiÅŸtiÄŸini, farklı çalışmalara yöneldiÄŸini aktaran Ä°nce, yaptığı birçok makineden de gelir elde edemediÄŸini kaydetti. Arayışlarını sürdüren Ä°nce, "Sonradan amacım deÄŸiÅŸti. Baktım ki yaptığım iÅŸlerin hiçbirinden para gelmiyor, istihdam amaçlı çalışmalara baÅŸladım. Mademki benim bu bilgilerim bana faydalı olmadı, gençlere faydalı olsun diye çalışmalara giriÅŸtim. Aklıma ne geldiyse yapıyordum. Neye ihtiyacım olduysa onu yaptım. Yapmış olduÄŸum makineler gençlere örnek teÅŸkil edecek" ifadelerini kullandı.
EÅŸinin 'demire döktüÄŸün bu paraları benim için harcasaydın' serzeniÅŸleriyle sıklıkla karşılaÅŸtığını belirten Ä°nce, buna raÄŸmen çok sayıda makine yaptığı ifade etti.
Buldukları arasında 50 mesleÄŸe yakın sembolik çalışmaları olduÄŸunu belirten Ä°nce, yaptığı baÅŸvurunun ardından Vali Ali Hamza Pehlivan ve Mersin Tarsus Sanayi Bölgesi BaÅŸkanı Sabri Tekli'nin giriÅŸimiyle makinelerinin bir kısmını Özel ÅžiÅŸecam Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi atölyesine götürüldüÄŸünü kaydetti. Ä°nce, evinin çatısında kalan makinelerin de götürülmesi için beklediÄŸini ifade etti.
Yaptığı makineler için bugüne kadar herhangi bir patent baÅŸvurusunda bulunmadığını vurgulayan Ä°nce, ÅŸu anda da bir deprem aleti üzerinde çalışmalara baÅŸladığını sözlerine ekledi.
