Demans, Artık Gençlerde de Görülüyor
Uzm. Dr. Hasan Armağan Uysal, demansın genellikle yaşlılık hastalığı olarak bilinse de, son yıllarda genç yaşlarda da artan bir şekilde teşhis edildiğini belirtti.
Gençlerde görülen demansın belirtileri, genellikle depresyon, anksiyete ya da iÅŸ stresiyle karıştırılabildiÄŸi için tanı zorlaşıyor ve teÅŸhiste geç hareket edilebiliyor. Uzm. Dr. Hasan ArmaÄŸan Uysal, erken baÅŸlangıçlı demans hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Ä°zmir Åžehir Hastanesi'nde nöroloji kliniÄŸi doktorları ve saÄŸlık personeline yönelik konuÅŸma yapan Uysal, "GeçmiÅŸte yalnızca ileri yaÅŸ hastalığı olarak görülen demans, artık genç yaÅŸ grubunda da giderek daha fazla teÅŸhis edilmektedir. Erken BaÅŸlangıçlı Demans (EBD), 65 yaşından önce ortaya çıkan demans türlerini kapsamaktadır. EBD, bireyin hem iÅŸ hem de sosyal hayatını dramatik ÅŸekilde etkileyebilmektedir" dedi. Alzheimer ve diÄŸer demans türlerinin genellikle yaÅŸlı popülasyonla iliÅŸkilendirildiÄŸini söyleyen Uzm. Dr. Hasan ArmaÄŸan Uysal, "Depresyon, anksiyete ya da iÅŸ stresi ile karıştırılan EBD'de tanı geciktiÄŸinde hem hastalar hem de aileleri için ağır sonuçlara yol açabilmektedir. Özellikle davranışsal varyant Alzheimer, kortikobazal dejenerasyon ve Lewy cisimcikli demans gibi hastalıkların erken belirtilerinin göz ardı edilmemesi gerekmektedir" diye konuÅŸtu.
"GENETÄ°K FAKTÖRLER DAHA ÇOK ETKÄ°LÄ° OLABÄ°LÄ°YOR"
45 yaÅŸ altındaki vakalarda daha çok genetik faktörlerin etkili olduÄŸunu belirten Uzm. Dr. Hasan ArmaÄŸan Uysal, 2024'te yapılan araÅŸtırmalarla birlikte demans risk faktörlerine yüksek LDL kolesterol düzeyi ve tedavi edilmemiÅŸ görme kaybının eklendiÄŸini anlattı. "MRI, beyin omurilik sıvısı ve PET gibi ileri belirteç ve görüntüleme yöntemleriyle beyin aÄŸlarının nasıl etkilendiÄŸi artık daha iyi anlaşılabilmektedir" diyen Uzm. Dr. Hasan ArmaÄŸan Uysal yaptığı sunumda, kolinerjik tedaviler, yaÅŸam tarzı deÄŸiÅŸiklikleri ve bireyselleÅŸtirilmiÅŸ yaklaşımlarla ilgili bilgi verdi. Uzm. Dr. Hasan ArmaÄŸan Uysal, EBD'nin sadece bellek kaybıyla sınırlı olmadığını, bazı hastalarda davranış deÄŸiÅŸiklikleri, yürütücü iÅŸlev bozuklukları, dil kaybı ve hatta görsel algı bozukluklarıyla baÅŸlayabileceÄŸini vurgulayarak sözlerine ÅŸöyle devam etti: "Bu nedenle kiÅŸilik deÄŸiÅŸiklikleri, iÅŸ performansındaki ani düÅŸüÅŸler ve sosyal geri çekilme de demans belirtisi olabilir. Erken tanı konulabilirse, hastalık sürecini yavaÅŸlatmak, hastaya daha iyi bir yaÅŸam kalitesi sunmak ve bakım süreçlerini organize etmek mümkün olabilir. Ancak bunun için hem hasta hem de hekim farkındalığının artması gerekmektedir. Toplumda bu konuda bilincin artırılması için farkındalık kampanyaları düzenlenmelidir. EBD konusunda çalışan multidisipliner merkezler yaygınlaÅŸtırılmalıdır. Genetik testler ve biyobelirteçler daha eriÅŸilebilir hale getirilmelidir. Bakım süreçleri, genç hastaların ihtiyaçlarına göre planlanmalıdır." (iha)
