Mersin’de Hava Kalitesi Ölçülemiyor
Çevre Mühendisleri Odası Mersin Şubesi'nin 2024 yılı hava kirliliği raporu, Mersin’deki hava kalitesinin endişe verici boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Raporda, özellikle PM2.5 ve PM10 partikül madde kirliliğinin yüksek seviyelerde olduğu ve ölçüm eksikliklerinin hava kalitesinin doğru bir şekilde değerlendirilmesini zorlaştırdığına dikkat çekildi.
Çevre Mühendisleri Odası Mersin Åžubesi tarafından hazırlanan 2024 yılı hava kirliliÄŸi raporu basın açıklaması ile kamuoyuna duyuruldu. Basın açıklamasına; Mersin Kent Konseyi BaÅŸkanı Alper Girgeç, Mersin Ä°l Koordinasyon Kurulu Sekreteri ve Makine Mühendisleri Odası BaÅŸkanı Ä°smail OÄŸuz, Mersin Barosunu Temsilen Derya Demir ve Arzu Günay, Gıda Mühendisleri Odası Mersin Åžube BaÅŸkanı Yusuf DeÄŸirmenci, Ä°ç Mimarlar Odası Mersin Åžube BaÅŸkanı Burçin Köksal, Çevre Mühendisleri ve STK temsilcileri katıldı. Mersin Mühendisleri Odası BaÅŸkanı Sinan Can, raporda dikkat çeken bazı önemli verileri kamuoyuyla paylaÅŸtı. Can, “Çevre, Åžehircilik ve Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Bakanlığı Ulusal Hava Ä°zleme Merkezi'nden alınan verilere göre Mersin’de yer alan 7 adet hava kalitesi ölçüm istasyonundan PM2.5, PM10 kirleticileri için alınan 2024 ölçüm verileri aÅŸağıda yer alan kısımlarda belirtilmiÅŸtir” dedi.
KENTTE 7 ADET HAVA KALÄ°TESÄ° ÖLÇÜM Ä°STASYONU BULUNUYOR
Çevre, Åžehircilik ve Ä°klim DeÄŸiÅŸikliÄŸi Bakanlığı Ulusal Hava Ä°zleme Merkezi'nden alınan verilere göre Mersin’de yer alan 7 adet hava kalitesi ölçüm istasyonu bulunduÄŸuna dikkat çeken Can, “Mersinde farklı istasyonlarda farklı parametre türlerinin ölçümleri gerçekleÅŸtirilmektedir. 8 temel kirletici için hava kalitesi ölçümleri yapılmakta olup. Bunlar; partikül maddeler (PM10), partikül maddeler (PM2.5), karbon monoksit (CO), kükürt dioksit (SO2), azot dioksit (NO2), azot oksit (NO), Azotlu bileÅŸikler (NO) ve ozon (O3) dur. Elde edilen verilere bakıldığı zaman PM10 deÄŸeri yılın büyük bir oranında ölçümlerin yapıldığı en yüksek ölçümün 362 gün ile Ä°stiklal Caddesi, en düÅŸük ölçüm ise 305 gün ile Toroslar istasyonunda yaÅŸandığı görülmektedir. PM 2.5 deÄŸeri ise önem arz eden bir kirlilik potansiyeli içermekle birlikte sadece 4 istasyonda ölçüm yapılmakta TaÅŸucu, Toroslar ve YeniÅŸehir istasyonlarında ölçüm gerçekleÅŸtirilmemekte olup PM10 deÄŸerine göre yıl bazında daha az ölçüm gerçekleÅŸtirildiÄŸi görülmüÅŸtür. Kükürt dioksit (SO2) Ä°stiklal Caddesi hava ölçüm istasyonu dışında tüm istasyonlarda ölçülmektedir ve yıl bazında en düÅŸük ölçümün Akdeniz Ä°stasyonundadır. Karbonmonoksit (CO) TaÅŸucu ve Toroslar Ä°stasyonlarında ölçülmemektedir. Azotdioksit, azot oksitler, Azotmonooksit kirleticileri sadece Ä°stiklal Caddesi, Akdeniz ve Huzurkent istasyonlarında ölçülmekte olup ölçülen gün sayıları en düÅŸük kirletici parametreleridir. Ozon kirletici parametresi ise, TaÅŸucu, Toroslar ve YeniÅŸehir istasyonlarında ölçüm yapılmakta olup Azotlu bileÅŸikler yılın en az ölçümü gerçekleÅŸtirilen parametreler olduÄŸu anlaşılmıştır. Elde edilen veriler nezdinde, Akdeniz ölçüm istasyonunda PM10 kirletici türü AB Üye Ülkeleri ve ulusal sınır deÄŸerlerine göre 237 gün kirli gün ölçümü yaÅŸandığı görülmekte olup 358 gün ölçüm gerçekleÅŸtirildiÄŸi ve ölçülen günlerin yaklaşık olarak yüzde 67‘sı sınır deÄŸerinin üstünde yer almaktadır. Huzurkent istasyonunda ise yılın 360 günü ölçülen deÄŸerlerin 138 günü kirli hava ölçümleri gerçekleÅŸmiÅŸ ve ölçüm yapılan gün sayısının Yüzde 39’u kirli gün olarak karşımıza çıkmaktadır. Ä°stiklal istasyonunda 246 gün (Yüzde 68), YeniÅŸehir 151 gün (Yüzde43), Tarsus istasyonlarında 305 gün (Yüzde 87), Toroslar istasyonunda 78 gün (Yüzde 26), TaÅŸucu istasyonunda 18 gün (Yüzde 0.06) kirli hava yaÅŸandığı görülmüÅŸtür. GerçekleÅŸtirilen deÄŸerlendirmelere göre PM10 deÄŸeri için en yüksek kirli gün sayısı ile Tarsus Ä°stasyonu (305 gün) ilk sırada yer alırken onu Akdeniz, Ä°stiklal, YeniÅŸehir, Huzurkent, Toroslar ve TaÅŸucu izlemektedir. Ölçüm gerçekleÅŸtirilen TaÅŸucu istasyonu hariç tüm istasyonlarda bir yılda 35 defadan daha fazla kirli gün sayısı gerçekleÅŸtiÄŸi ulusal mevzuat kriterlerine uyulmadığı görülmüÅŸtür” ifadelerini kullandı.
“ÖLÇÜM YAPILAMAYAN GÜN SAYISI FAZLA”
Mersin’de PM2.5 limit deÄŸer ölçümünün Akdeniz, Huzurkent, Ä°stiklal ve Tarsus Ä°stasyonlarında gerçekleÅŸtirildiÄŸini kaydeden Can, “PM2.5 sınır deÄŸeri ulusal mevzuatımıza göre ise herhangi bir sınır deÄŸer belirlenmediÄŸi bilinmektedir (Tablo 1.). Ulusal mevzuatlarca herhangi bir sınır deÄŸerinin olmayışı ölçüm yapılan her günün kir gün olarak kabul edilebileceÄŸi sonucuna varılabilir. Bu noktada 2024 yılı içerisinde Akdeniz Ä°stasyonunda 131 gün, Huzurkent istasyonunda 254 gün, Ä°stiklal Ölçüm Ä°stasyonunda 215, Tarsus ölçüm istasyonunda ise 245 gün kirli gün sayısı olduÄŸu ortaya çıkmıştır. DiÄŸer yandan TaÅŸucu, Toroslar ve YeniÅŸehir istasyonlarında PM2,5 deÄŸerinin ölçümlerinin yapılamaması halk saÄŸlığı ve çevre saÄŸlığı açısından son derece önemli bir eksiklik olduÄŸunu söyleyebiliriz. Kentsel alanlarda hava kirliliÄŸinin günlük yaÅŸantımız üzerinde güçlü bir etkisi vardır. Özellikle nüfus artışı ve kentleÅŸmeye baÄŸlı olarak ortaya çıkan hava kirliliÄŸi, yaÅŸamı oldukça olumsuz etkilemektedir. Mersin’de hava kirliliÄŸinin kirletici parametrelerine dayalı ortaya konulması, yurttaÅŸlarımız açısından oldukça önemlidir. Raporumuzda hava kalitesi ölçüm istasyonlarından PM2.5, PM10 kirleticisi için elde edilen verilere göre kentimizde hava kirliliÄŸi gün sayıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Veriler Ulusal sınır deÄŸerleri ve AB üye ülkelerin standartlarına göre yorumlanmıştır. Kentimizde 2024 yılı içerisinde bazı istasyonlarda PM2.5 ve PM10 deÄŸerlerinde ve buna baÄŸlı olarak kirli gün sayılarında artış yaÅŸandığı bazı istasyonlarda ise kirli hava gün sayılarında azalış gerçekleÅŸtiÄŸi görülmektedir. DiÄŸer yandan 2024 yılı içerisinde TaÅŸucu ve Toroslar istasyonlarında PM10 ve Akdeniz, Huzurkent, Ä°stiklal ve Tarsus istasyonlarında PM2.5 kirleticisinin yıl bazında ölçüm yapılmayan gün sayısının fazlalığı gözden kaçmamaktadır. Bu durum yıl bazında Mersin’de hava kalitesinin bilimsel ve teknik açıdan saÄŸlıklı bir ÅŸekilde deÄŸerlendirilmesini zorlaÅŸtırmaktadır. Geçen yıllarda olduÄŸu gibi hayati öneme sahip olan ve giderek kirlilik potansiyelinde artış olduÄŸunu gözlemlediÄŸimiz PM2.5 ölçümlerinin TaÅŸucu, Toroslar ve YeniÅŸehir ilçelerinde yapılmaması önemli bir eksik olarak karşımıza çıkmaktadır. Verilerin saÄŸlıklı ölçümü ve deÄŸerlerin elde edilmesi standart sapma oranını azaltıp veri kalitesini güçlendirecek ve yurttaÅŸların soluduÄŸu havanın ne olduÄŸunu anlamasına yardımcı olacaktır. Tüm bu veriler ışığında Mersinin hava kalitesinin sınıflandırılmasının ve kalitesinin ne olduÄŸu tam olarak anlaşılmamaktadır. Kentimizde özellikle kış aylarının baÅŸlamasıyla birlikte ısınma için kullanılan yakıtlar ve araçların egzozlarından çıkan gazlar nedeniyle hava kirletici konsantrasyonları ve buna baÄŸlı olarak da hava kirliliÄŸi artış gösterdiÄŸi söylenebilir. Keza, kentimizin yerleÅŸimi, yeÅŸil ve yapısız alanların varlığı, yapıların geometrisi, binaların termal özellikleri, taşıt trafiÄŸi, sabit termal sistemleri ve yerel mikro iklim koÅŸulları hava kalitesi üzerinde oldukça etkili olan faktörlerdir. Nihayetinde gerçekleÅŸtirdiÄŸimiz gözlemler ile birlikte kent genelinde hava kirleticileri ve konsantrasyonlarında artış meydana geldiÄŸi ölçüm yapılmayan gün sayısında ise fazlalık olması kaygı vericidir ve hava kirliliÄŸine sebep olan kirleticilerin minimize edilmesi dikkate alınması gereken bir konudur. Bu noktada: Belirlenen parametre ve onun mekânsal dağılımına iliÅŸkin yeter sayıda istasyon olmasına yönelik konumsal tespitler yapılmalıdır. Belirlenen parametreye etki edecek ve iklimsel etkiler ile deÄŸiÅŸebilen meteorolojik deÄŸiÅŸkenler tespit edilmelidir. Kentimizin hava kirliliÄŸi kaynaklı saÄŸlık riskinin hesaplanması, Temel BileÅŸenler Analizi ile muhtemel kaynak tespitinin yapılması, son derece önemli olduÄŸunu ifade ediyoruz” dedi.
