Açıkta satılan yiyeceklere dikkat!
Yaz aylarında sık karşılaşılan gıda zehirlenmeleri hakkında uyarılarda bulunan İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Serpil Öztürk, "Gıda zehirlenmeleri, kontamine gıdaların tüketilmesiyle ortaya çıkan sağlık sorunlarıdır. Özellikle yaz aylarında artan sıcaklık ve nem, uygunsuz hijyen koşullarının da etkisiyle mikroorganizmaların çoğalmasını hızlandırdığından bu tür zehirlenmelerin görülme sıklığı da artar. Açıkta satılan yiyecekler, özellikle hijyen standartlarına dikkat edilmeyen ortamlarda mikroorganizmalara maruz kalabilir" dedi.
Ä°ç Hastalıkları Uzmanı Dr. Serpil Öztürk, yaz aylarında sık görülen gıda zehirlenmeleri hakkında açıklamalarda bulundu. Gıda zehirlenmelerinin nedenlerine deÄŸinen Uzm. Dr. Öztürk, "Gıda zehirlenmeleri, kontamine gıdaların tüketilmesiyle ortaya çıkan saÄŸlık sorunlarıdır. Özellikle yaz aylarında artan sıcaklık ve nem, uygunsuz hijyen koÅŸullarının da etkisiyle mikroorganizmaların çoÄŸalmasını hızlanarak bu tür zehirlenmelerin görülme sıklığı artar. Gıda zehirlenmeleri çoÄŸunlukla mikroorganizmalar (bakteriler, virüsler, parazitler), toksinler (mikrobiyal toksinler, doÄŸal toksinler) ve kimyasal kontaminantlar (pestisit, ağır metal, temizlik maddeleri kalıntıları) kaynaklıdır. En sık görülen neden enfeksiyöz ajanlardır. Ä°nsanlara kontamine su, kötü saklama koÅŸulları veya hijyenik olmayan gıda hazırlama süreçleriyle bulaÅŸabilir ve ciddi sorunlara neden olabilirler. Dünya SaÄŸlık Örgütü'ne (WHO) göre, her yıl milyonlarca insan gıda kaynaklı hastalıklar nedeniyle saÄŸlık birimlerine baÅŸvurmaktadır" diye konuÅŸtu.
"EN SIK ZEHÄ°RLENMEYE NEDEN OLAN 6 MÄ°KROORGANÄ°ZMA"
Uzm. Dr. Öztürk, gıda zehirlenmelerine en sık neden olan mikroorganizmaları ÅŸöyle sıraladı: "Norovirüs: Özellikle toplu alanlarda hızla yayılır, genellikle çiÄŸ kabuklu deniz ürünleri ve kontamine içme suyuyla bulaşır. Salmonella spp.: Özellikle çiÄŸ veya az piÅŸmiÅŸ tavuk, yumurta ve süt ürünlerinde bulunur. Escherichia coli (özellikle EHEC): Kontamine kıyma, çiÄŸ sebzeler ve pastörize edilmemiÅŸ süt ürünlerinde bulunabilir. Listeria monocytogenes: SoÄŸuk ortamda dahi çoÄŸalabilir; süt ürünleri, hazır sandviçler ve çiÄŸ sebzeler risklidir. Clostridium perfringens: Toplu yemek servislerinde sık görülür, piÅŸirilip yeterince soÄŸutulmayan gıdalarda çoÄŸalır. Staphylococcus aureus: Ä°nsan cildinden bulaşır, toksin üretir; sütlü tatlılar, sandviçler ve kremalı gıdalar da risklidir." Yaz aylarında riskli gıdalardan bahseden Uzm. Dr. Öztürk, "Açıkta satılan yiyeceklerin, özellikle hijyen standartlarına dikkat edilmeyen ortamlarda mikroorganizmalara maruz kalabileceÄŸine dikkat çeken Uzm. Dr. Öztürk, "GüneÅŸ altında uzun süre beklemiÅŸ gıdalarda bakteri üremesi kolaylaşır. Çapraz bulaÅŸma (piÅŸmiÅŸ gıdaya çiÄŸ gıdanın teması) sık görülür. Temiz su ve el hijyeni eksikliÄŸi, piÅŸmiÅŸ yemeklerin uzun süre dışarıda bekletilmesi kontaminasyon riskini artırır. SoÄŸuk zincirin bozulması (özellikle dondurulmuÅŸ ürünlerde) bakteriyel üremeye neden olur" dedi.
"AÇIK BÜFEDEKÄ° YÄ°YECEKLERE DÄ°KKAT"
Yüksek sıcaklıklar ve uygun olmayan saklama koÅŸullarının, bazı gıdaların daha hızlı bozulmasına yol açtığını söyleyen Uzm. Dr. Öztürk, bazı riskli olabilecek gıdaları ÅŸu ÅŸekilde sıraladı: "Et ve tavuk ürünleri (özellikle piÅŸirilip dışarıda bekletilenler), Pirinç içeren ürünler (özellikle piÅŸirilip dışarıda bekletilenler), Süt ve sütlü tatlılar (muhallebi, dondurma, kremalı pastalar gibi), Deniz ürünleri (kabuklu deniz canlıları, çiÄŸ balıklar), Mayonezli salatalar, yumurta içeren soslar, Açık büfe veya piknik gıdaları, Uygunsuz saklanmış konserve ürünler." Gıda zehirlemesinde görülebilecek belirtilere dikkat çeken Uzm. Dr. Öztürk, "Bulantı, kusma, karın aÄŸrısı, kramplar ve ishal (kanlı ve sümüklü olabilir) görülebilir. AteÅŸ, halsizlik, baÅŸ dönmesi ve kas aÄŸrısı da diÄŸer belirtiler arasındadır. Åžiddetli ve geçmeyen ishal (özellikle 3 günden uzun süren), kanlı dışkılama, yüksek ateÅŸ, ağız kuruluÄŸu, idrar azalması ve idrar renginde koyulaÅŸma (dehidratasyon) varsa mutlaka doktora baÅŸvurulmalıdır."
"EVDE YAPILMASI GEREKENLER"
Gıda zehirlenmesinde evde ilk yapılması gerekenleri anlatan Uzm. Dr. Öztürk, "Bol su içilmelidir. Dehidratasyonu önlemek için önemlidir. Kusturmaya çalışmak önerilmez. Probiyotik yoÄŸurt veya hafif yiyecekler baÅŸlanabilir. Sebze ve meyve gibi lifli gıdalar bağırsak hareketlerini hızlandıracağı için aktif dönemde önerilmez. HaÅŸlanmış patates, makarna, pirinç lapası gibi yiyecekler öncelikle tercih edilebilir. AteÅŸ ve karın aÄŸrısı için uygun aÄŸrı kesiciler alınabilir, ancak antibiyotik her durumda uygun deÄŸildir, gereksiz alınmamalıdır. Åžiddetli semptomlarda, özellikle çocuklar ve yaÅŸlılarda tıbbi yardım alınmalıdır" ifadelerini kullandı. Uzm. Dr. Öztürk, gıda zehirlenmesinde tedavi seçeneklerini ÅŸöyle paylaÅŸtı: "Hafif vakalarda semptomatik tedavi (hidrasyon, diyet), Orta-ağır vakalarda IV sıvı tedavisi, elektrolit dengesi, Gerekirse antibiyotik (örneÄŸin Shigella, Listeria, Campylobacter enfeksiyonlarında), Gıda kaynaklı toksinlerde (örneÄŸin botulizm) spesifik antidotlar." Alınabilecek önlemleri vurgulayan Uzm. Dr. Öztürk, "Yemekleri birden fazla kez ısıtmak önerilmez. Mikrodalga kullanılıyorsa homojen ısınma saÄŸlanmalıdır. SoÄŸutulmuÅŸ gıdalar tekrar ısıtılmadan önce buzdolabında çözdürülmeli. Eller yemekten önce ve sonra yıkanmalıdır. ÇiÄŸ gıda ile piÅŸmiÅŸ gıdanın temasının önlenmelidir. Gıdalar uygun ısıda piÅŸirilmelidir. Sokakta satılan yiyeceklerden kaçınılmalıdır. Gıdalar uygun ÅŸekilde buzdolabında saklanmalıdır. Son kullanma tarihine dikkat edilmelidir. Sebze ve meyveler iyi yıkanmalıdır. Basit hijyen kurallarına uymak, doÄŸru piÅŸirme ve saklama teknikleri uygulamak, açıkta satılan yiyeceklere dikkat etmek bu zehirlenmelerin büyük çoÄŸunluÄŸunu önleyebilir" diyerek açıklamalarını sonlandırdı. (iha)
