MDTO’da gündem akıllı limanlar!
Mersin Deniz Ticaret Odası’nın (MDTO) temmuz ayı Meclis Toplantısı, 29 Temmuz 2025 tarihinde Meclis Başkanı Jozef Atat yönetiminde gerçekleştirildi. Toplantıya konuk olan Mersin Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsmail Yağcı ve Dr. Lina Öztürk Özgül, Türk limanlarının dijitalleşme, sürdürülebilirlik ve güvenlik alanındaki yetkinliklerini değerlendirmeye yönelik akademik çalışmalarını Meclis üyeleriyle paylaştı.
“Türk Limanlarının Akıllı, Sürdürülebilir ve Güvenli Liman Olma Düzeylerinin Belirlenmesi” baÅŸlığını taşıyan proje, Avrupa YeÅŸil Mutabakatı, Fit for 55 ve IMO 2030 gibi küresel stratejilere uyumlu bir izleme ve deÄŸerlendirme sistemi sunmayı amaçlıyor. Sunumda tanıtılan “Akıllı Liman Endeksi” (Smart Port Index - SPI), limanların dijital dönüÅŸüm ve sürdürülebilirlik seviyesini; akıllı operasyonlar, çevre ve enerji yönetimi ile güvenlik sistemleri boyutlarıyla ele alıyor. Dr. Özgül, Meclis üyelerine yönelik sunumunda, günümüzde limanların çok daha fazla iÅŸi çok daha hızlı ve verimli yapmasının beklendiÄŸini, deÄŸiÅŸen küresel dinamikler nedeniyle limanların geliÅŸen teknolojiye ve dijitalizasyona ayak uydurmasının zorunlu olduÄŸunu söyledi. Akıllı liman kavramının giderek daha önemli hale geldiÄŸini belirten Özgül, literatürde küçük ve orta büyüklükleteki limanların akıllı liman olamadıkları takdirde önümüzdeki 20 yıl içinde yok olacağının belirtildiÄŸini aktardı. Kavramın çok kullanılmasına raÄŸmen halen limanların tam olarak akıllılık düzeylerinin ölçülemediÄŸini belirten Özgül, yaptıkları projede bunu saÄŸladıklarını ifade etti.
LIMANLAR ARASI KIYASLAMAYI VE REKABETI TEÅžVIK EDECEK
Dr. Lina Öztürk Özgül’ün sunumun temelini, doktora çalışması için Ä°talya’daki 15 büyük limanda gerçekleÅŸtirdiÄŸi araÅŸtırma oluÅŸturuyor. Bu kapsamda limanlar; sahip oldukları teknolojik altyapılar, enerji verimliliÄŸi uygulamaları, sürdürülebilir atık yönetimi, su kalitesi ölçümü, otomasyon sistemleri ve siber güvenlik önlemleri gibi 29 göstergeye göre deÄŸerlendirildi. Sonuçlar; liman büyüklüÄŸü kadar bölgesel farklılıkların da performans üzerinde etkili olduÄŸunu gösteriyor. Özgül, özellikle kuzey Ä°talya’daki limanların, operasyonel ve çevresel yatırımlar açısından daha yüksek skorlar alırken, güney limanlarının performansının daha düÅŸük çıktığını söyledi. Projenin Türkiye'de hayata geçirilmesi durumunda; dijitalleÅŸme, sürdürülebilirlik ve güvenlik alanlarındaki ilerlemelerin somut verilerle izlenebileceÄŸini belirten Özgül, tüm limanlar için yıllık bazda performans karnesi çıkarılabileceÄŸini, böylece yatırım öncelikleri, stratejik planlamalar ve fon baÅŸvuruları için veriye dayalı kararlar alınabileceÄŸini vurguladı. Özgül, ayrıca endeksin çıktılarının Kamu ve Avrupa BirliÄŸi fonlarına eriÅŸimi kolaylaÅŸtıracağını, krize dayanıklılığı artıracağını, kurumsal itibar ve görünürlüÄŸü destekleyeceÄŸini, yatırım önceliklerini belirleyen bir yol haritası sunacağını ve limanlar arası kıyaslamayı ve rekabeti teÅŸvik edeceÄŸini de sözlerine ekledi. Sunumun sonunda, MDTO Meclis Üyeleri projenin Türkiye merkezli olarak uygulanabilirliÄŸi konusunda görüÅŸ ve önerilerini ilettiler. Meclis BaÅŸkanı Jozef Atat, limanların artık yalnızca yük elleçleme merkezleri deÄŸil, aynı zamanda veriyle yönetilen, dijital çözümlerle entegre olmuÅŸ, çevreye duyarlı ve güvenli sistemler olarak tasarlanması gerektiÄŸini belirtti, çalışmaları için YaÄŸcı ve Özgül’e teÅŸekkürlerini sundu.
