MEÜ'den savunma sanayii için kritik proje
Mersin Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Umut Önen'in yürütücülüğünü üstlendiği ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projeyle, savunma ve uzay sanayii için yüksek termal dayanımlı cam-seramik malzemeler geliştirilecek. Proje, Türkiye'nin ileri mühendislik malzemelerinde dışa bağımlılığını azaltmayı ve kritik sanayi alanlarına yönelik yenilikçi çözümler sunmayı hedefliyor.
Haber Merkezi
Mersin Üniversitesi (MEÜ) Mühendislik Fakültesi Metalurji ve Malzeme MühendisliÄŸi Bölümü öÄŸretim elemanı Dr. ÖÄŸr. Üyesi Umut Önen’in yürütücülüÄŸünü, Sakarya Üniversitesi’nden Prof. Dr. Åženol Yılmaz ve Doç. Dr. Ediz Ercenk’in ise araÅŸtırmacılığını üstlendiÄŸi “Savunma ve Uzay Uygulamaları Ä°çin Yüksek Termal Dayanımlı LAS Cam- Seramik Malzemelerinin GeliÅŸtirilmesi” isimli proje, TÜBÄ°TAK 1001 - Bilimsel ve Teknolojik AraÅŸtırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Cam-Seramik malzemeler ile ilgili bilgiler veren Dr. ÖÄŸr. Üyesi Umut Önen, “Cam-seramik malzemeyi, adından da anlaşılacağı gibi hem cam hem de seramik özelliklerini bir arada taşıyan özel bir malzeme olarak düÅŸünebilirsiniz. Ä°lk bakışta sıradan bir cam gibi görünür; saydam veya yarı saydam olabilir. Ama içine baktığınızda, camın içyapısında mikroskobik boyutta kristaller oluÅŸmuÅŸtur. Ä°ÅŸte bu küçük kristaller sayesinde malzeme, sıradan camdan çok daha dayanıklı, ısıya karşı çok daha dirençli hale gelir. Üstelik temizlenmesi kolaydır, çizilmelere karşı dirençlidir ve uzun yıllar formunu korur. Kısacası cam-seramik, cam kadar şık ve estetik, seramik kadar dayanıklı ve güvenli bir malzeme diyebiliriz. Bu nedenle hem mutfaklarımızda hem de laboratuvarlardan teleskop aynalarına kadar birçok yüksek teknoloji alanında tercih edilmekte.” dedi.
“LAS SÄ°STEMÄ°, YÜKSEK TERMAL ÅžOK DAYANIMIYLA ÖNE ÇIKIYOR”
LAS sisteminin cam-seramik malzemelerini yüksek mühendislik malzemeleri için denenebilir bir ürün adayı haline getirdiÄŸini ifade eden Dr. ÖÄŸr. Üyesi Önen, “Cam-seramik teknolojileri alanında LAS (Li2O-Al2O3-SiO2) sistemi uzun yıllardır tercih edilen ticari bir yapı olsa da bu sistemlerde katkı maddesi olarak genellikle TiO2, ZrO2 ve ZnO gibi oksitler kullanıldı. Ancak projemizde kullanılacak oksit türlerinin yüksek performanslı termal iletkenliÄŸi, orta düzey termal genleÅŸmesi ve yüksek kimyasal kararlılığı, üretilecek LAS sistemi cam-seramik sitemini termal ÅŸok dayanımı yüksek mühendislik malzemeleri için denenebilir bir ürün adayı haline getiriyor. Bugüne kadar LAS sistemlerinde üstün termal özellikli oksitlerin katkısı üzerine yapılmış herhangi bir sistematik bir çalışma bulunmuyor. Proje ekibi, bu eksikliÄŸi kapatarak hem literatüre özgün veriler kazandırmayı hem de kritik sanayi alanlarına yönelik yeni bileÅŸimler geliÅŸtirmeyi hedefliyor.” ÅŸeklinde konuÅŸtu. GeliÅŸtirilecek ürünün kullanım alanıyla ilgili konuÅŸan Dr. Üyesi Umut Önen, “Proje kapsamında farklı oranlarda katkılar içeren LAS cam örnekleri üretilecek. Numuneler, kontrollü ısıl iÅŸlemlerle kristalleÅŸtirilecek ve oluÅŸan mikroyapı ile mekanik özellikler ileri düzey analiz yöntemleriyle incelenecek. Ayrıca dilatometre testleriyle termal genleÅŸme katsayısı, termal ÅŸok testleriyle malzemenin ani sıcaklık deÄŸiÅŸimlerine karşı direnci ölçülecek. Mikrosertlik, kırılma tokluÄŸu ve yoÄŸunluk ölçümleri de mekanik dayanımın net bir ÅŸekilde ortaya konmasını saÄŸlayacak. GeliÅŸtirilecek cam-seramikler, özellikle uydu bileÅŸenleri, radar camları, optik niÅŸangâh bileÅŸenleri, kızılötesi pencereler ve yüksek sıcaklığa dayanıklı optik sistemler gibi savunma sanayii için kritik bileÅŸenlerde kullanılabilecek. Ürünlerin mutfak gereçleri, laboratuvar camları ve yüksek sıcaklık uygulamalarında da enerji verimliliÄŸi saÄŸlayabilecek uzun ömürlü çözümler sunması bekleniyor.” ifadelerini kullandı.
“Ä°LERÄ° MÜHENDÄ°SLÄ°K MALZEMELERÄ°NDE DIÅžA BAÄžIMLILIÄžIMIZ AZALACAK”
Projenin, 2024–2028 dönemini kapsayan 12. Kalkınma Planı’nın ‘Ä°leri Malzeme Teknolojilerinde YerlileÅŸme’ ve ‘Yüksek Katma DeÄŸerli Üretim’ hedefleriyle birebir örtüÅŸtüÄŸünü belirten Dr. ÖÄŸr. Üyesi Umut Önen, “Projemiz ayrıca, TÜBÄ°TAK’ın 2024–2025 Ar-Ge Öncelikli Alanlar listesinde yer alan ‘Özellikleri Ä°yileÅŸtirilmiÅŸ Fonksiyonel Seramikler’ ve ‘Enerji Verimli, Sürdürülebilir Üretim Teknolojileri’ baÅŸlıklarına da doÄŸrudan katkı saÄŸlıyor. Bununla birlikte projemizin, ASELSAN ve ÅžiÅŸecam’ın yerli ileri cam teknolojileri geliÅŸtirme alanındaki mevcut iÅŸ birliklerine de katkı sunması öngörülüyor.” dedi. Proje ile üniversite-sanayi iÅŸ birliÄŸini güçlendirmeyi, genç araÅŸtırmacılara önemli bir deneyim kazandırmayı ve ülkemizin ileri mühendislik malzemelerinde dışa bağımlılığını azaltmayı hedeflediklerini belirten Dr. ÖÄŸr. Üyesi Umut Önen, “Amacımız, hem temel bilimsel bilgi üretmek hem de savunma ve uzay sanayiinin ihtiyaç duyduÄŸu, yüksek performanslı malzemeleri tasarlamak. Bize verdiÄŸi destek ve teÅŸviklerinden dolayı Rektörümüz Prof. Dr. Erol YaÅŸar’a, Dekanımız Prof. Dr. Ayla Özer’e, MEÄ°TAM Müdürümüz Prof. Dr. Aylin DöÄŸen’e, Bölüm BaÅŸkanımız Prof. Dr. Mustafa TaÅŸkın'a ve TÜBÄ°TAK’a teÅŸekkürlerimizi sunuyorum.” ÅŸeklinde konuÅŸtu. Projede yer alan öÄŸretim üyeleri, cam-seramik üretiminden kristalleÅŸme kinetiÄŸi çalışmalarına, ileri karakterizasyon tekniklerinden termal ÅŸok ve mekanik performans testlerine kadar tüm aÅŸamalarda aktif görev alacak. Bursiyerler ise numune üretimi, laboratuvar ön testleri, veri kayıtları ve analiz hazırlıkları gibi kritik süreçlerde görev alarak hem projeye katkı saÄŸlayacak hem de ileri malzeme geliÅŸtirme alanında pratik tecrübe kazanacaklar.
