Termessos'ta tarih gün yüzüne çıkıyor
Güllük Dağı'nın zirvesinde, doğayla tarihin iç içe geçtiği Termessos Antik Kenti'nde bu yıl ilk kez kazı çalışmaları başlatıldı. Kazıların bu yılki önceliği, etrafında geniş bloklar hâlinde dağılmış olan bir anıt mezar yapısının ayağa kaldırılması. Kazı Başkanı Doç. Dr. Mustafa Koçak, "Hiç kazı yapılmamıştı, bize kısmet oldu. Şimdi elimizde bütün yapı taşları var, belgeleyerek ayağa kaldıracağız. Ziyaretçilere antik bir anıt mezarın neye benzediğini göstermek istiyoruz" dedi.
Termessos, bugün "Güllük" adını taşıyan Solymos Dağı'nın dorukları arasında, Anadolu'nun en eski halklarından Luwilerin soyundan gelen Solymler tarafından kurulmuÅŸ bir antik kent. M.Ö. 333 yılında Termessos'u kuÅŸatmak isteyen Büyük Ä°skender'in, kentin sarp coÄŸrafyası ve güçlü savunma yapısıyla karşılaşınca saldırıya geçmeden geri çekildiÄŸi tarihi kaynaklarda yer alıyor. Orman içerisinde konumlanan ve aynı adı taşıyan Güllük Dağı Milli Parkı sınırlarında yer alan Termessos, gerek florası gerekse yaban hayatı ile adeta bir açık hava müzesi ve botanik bahçesini andırıyor, sadece tarihi deÄŸil, ekolojik yönüyle de dikkat çekiyor. Antik kentte, kuÅŸ cıvıltıları eÅŸliÄŸinde dolaÅŸmak mümkün. AÄŸaç gövdelerine yerleÅŸtirilen kuÅŸ yuvaları, doÄŸayla iç içe arkeoloji deneyiminin bir parçası. Bu yıl alanda iki yavru tilkinin de doÄŸaya bırakıldığı bildirildi.
HER KÖÅžESÄ° BÄ°R KALINTI, HER ADIMDA BÄ°R HÄ°KÂYE
Güllük Dağı Milli Parkı'nın kalbinde bulunan antik kentin kalıntıları, Yenicekahve yakınındaki Hellenistik surlarla baÅŸlıyor. Tırmanışla ulaşılan kent içinde Hadrian Tapınağı, Gymnasium, agora, meclis binası, tiyatro, kanalizasyon ÅŸebekeleri ve lahitlerin yanı sıra sarnıçlar, kurucunun evi ve çeÅŸitli tapınaklar da yer alıyor. Alketas'a ait olduÄŸu düÅŸünülen M.Ö. 319 tarihli anıt mezar, Termessos'un askeri kimliÄŸine dair önemli izler taşıyor. Antalya Bilim Üniversitesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "GeleceÄŸe Miras Projesi" kapsamında, Termessos'ta geçtiÄŸimiz Mayıs ayından itibaren ilk kez sistemli arkeolojik kazılar baÅŸladı. Çalışmaları yürüten Kazı BaÅŸkanı Antalya Bilim Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Koçak, bölgenin tarihî ve coÄŸrafi önemine ÅŸu sözlerle dikkat çekti: "Termessos, Antalya'ya en yakın antik kentlerden biri, sadece 30 kilometre mesafede. Ama aynı zamanda çok iyi korunmuÅŸ durumda. Çünkü burası terk edildikten sonra hiçbir yerleÅŸim görmemiÅŸ. Zaten 1960'larda Milli Park ilan edildikten sonra da koruma düzeyi en üst seviyeye ulaÅŸtı. Bugüne kadar burada hiç kazı yapılmamıştı. Ä°lk kez biz baÅŸlıyoruz." Koçak, Termessos'un askeri-stratejik konumunun tarihteki önemine de dikkat çekerek ÅŸöyle devam etti: "Burası Büyük Ä°skender'in bile saldırmayı düÅŸünmediÄŸi bir kent. Çünkü gerçekten bir kartal yuvası gibi. Etrafı sarp kayalıklarla çevrili. BoÅŸluklara savunma duvarları inÅŸa edilmiÅŸ. Kent, yüzyıllar boyunca neredeyse hiç saldırıya uÄŸramamış. Ve buradaki halk savaÅŸçı bir halk. Mezar yapılarında kalkanlar, zırhlar, mızraklar gibi savaÅŸ betimlemeleri görebiliyorsunuz."
ANIT MEZAR YENÄ°DEN YÜKSELÄ°YOR
Kazıların bu yılki önceliÄŸi, etrafında geniÅŸ bloklar hâlinde dağılmış olan bir anıt mezar yapısının ayaÄŸa kaldırılması. Doç. Dr. Koçak, kazı sürecine dair ÅŸu bilgileri verdi: "Bu mezar yüksek bir podyum üzerinde kurulmuÅŸ. Ä°çinde birkaç tane mermer lahit vardı. Tüm yapı malzemeleri hâlâ yerinde, neredeyse yüzde 99'u elimizde. Biz taÅŸ tarlalarını oluÅŸturduk, tüm blokları numaralandırarak belgeledik. Åžimdi yapının çevresini açıyoruz. Kazıdan sonra bu mezarı tekrar ayaÄŸa kaldıracağız. Birçok insan antik dönemde anıt mezarların nasıl göründüÄŸünü hayal edemiyor. Biz bunu somutlaÅŸtıracağız. Hem bilimsel olarak belgelenmiÅŸ bir yapı olacak hem de ziyaretçilere gerçek bir antik mezar deneyimi sunacağız."
NEKROPOL YOLU, SU YAPILARI VE HADRÄ°AN KAPISI GÜNDEMDE
Kazılar sadece mezar yapısı ile sınırlı deÄŸil. Bu yıl içinde kazı ekibi, nekropol yolunda ve su yapılarında da restorasyon ve temizlik çalışmaları yapacak. Koçak, çalışmaları ÅŸu sözlerle anlattı: "Termessos, özellikle çok büyük nekropolleriyle bilinir. Ana nekropol yolumuz yaklaşık 400-500 metre uzunluÄŸunda. Yolun iki yanında lahitler ve anıt mezarlar var. Bugün pek çoÄŸu devrilmiÅŸ durumda. Podyumları onarıp, lahitleri tekrar yerlerine oturtacağız. Ayrıca iki adet su yapısında da çalışmalara baÅŸlayacağız. Bir diÄŸer hedefimiz de Hadrian Kapısı. Roma Ä°mparatoru Hadrian'a ithaf edilmiÅŸ bu yapı da çok önemli. Onun hemen arkasında da Anadolu'nun en görkemli tapınaklarından biri olan Artemis Tapınağı var. Milattan önce 2. yüzyılda yapılmış. Bu yıl orada da kazılara baÅŸlamayı planlıyoruz." Doç. Dr. Mustafa Koçak, Termessos'un yılın her döneminde ziyaretçilerine farklı bir deneyim sunduÄŸunu belirterek, sözlerini ÅŸu ÅŸekilde sonlandırdı: "Antalya'da hava 35-36 dereceyken burada 6-7 derece daha serin. Hafif rüzgâr var. Yazın biraz daha az ziyaretçi geliyor ama ilkbahar ve sonbaharda burası çok tercih ediliyor. AÄŸaçların gölgesinde yürüyüÅŸ yaparken her köÅŸe başında bir kalıntıyla karşılaşıyorsunuz. Termessos, dört mevsim keÅŸfedilmeyi bekleyen bir hazine."
