Kene ısırığında panik yok, bilinçli müdahale şart!
Kenelere kar覺 doru bilgi hayat kurtar覺r!K覺r覺m-Kongo kanamal覺 atei hastal覺覺 ve kene yap覺mas覺 ile ilgili a癟覺klamalarda bulunan Mersin niversitesi (ME) T覺p Fak羹ltesi retim yesi Dr. Mustafa Serhat ahinolu, kene 覺s覺r覺覺 durumunda panik yap覺lmadan, bilin癟li ve dikkatli m羹dahale edilmesi gerektiinin alt覺n覺 癟izerek, Keneye asla 癟覺plak elle dokunulmamal覺; ince u癟lu bir c覺mb覺zla v羹cuda dik a癟覺yla, zarar vermeden ve yava癟a 癟覺kar覺lmal覺d覺r. Keneyi 癟覺karmaya 癟al覺覺rken benzin, ya, sabun, deterjan d繹kmek veya 癟akmakla yakmak gibi hatal覺 y繹ntemler, keneyi strese sokarak mikroorganizmalar覺n v羹cuda bulamas覺na neden olabilir. Kene 癟覺kar覺lam覺yorsa derhal bir sal覺k kuruluuna bavurulmal覺, 癟覺kar覺ld覺ktan sonra ise b繹lge bol sabun ve suyla y覺kanmal覺d覺r. Kene, az覺 kapal覺 ve alkoll羹 bir kaba konarak bertaraf edilebilir dedi.
Son dönemde s覺kça gündeme gelen ve kamuoyunda endieye neden olan kene vakalar覺yla ilgili olarak, T覺p Fakültesi Enfeksiyon Hastal覺klar覺 ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dal覺 Öretim Üyesi Dr. Mustafa Serhat ahinolu, korunma yöntemleri, kene 覺s覺r覺覺 belirtileri ve kene 覺s覺rmas覺 durumunda yap覺lmas覺 gerekenlerle ilgili önemli bilgiler paylat覺. Kenelerin özellikle havalar覺n 覺s覺nd覺覺 Nisan ay覺ndan itibaren daha yayg覺n hale geldiini belirten Dr. ahinolu, “Çal覺l覺klar, tar覺m alanlar覺, bahçeler, ormanl覺k ve piknik alanlar覺 kenelerin s覺k görüldüü yerlerdir. Ülkemizde hayvanc覺l覺覺n yayg覺n olduu bölgelerde, özellikle meralarda s覺kl覺kla kar覺la覺lmaktad覺r. Bu mevsimlerde tar覺m ve hayvanc覺l覺k faaliyetleri ile k覺rsal alan ziyaretleri artmaktad覺r. Doayla iç içe olunan her yerde kenelerle kar覺lama ihtimali vard覺r. Ancak fark覺ndal覺kla al覺nacak önlemler sayesinde bu risk en aza indirilebilir. Özellikle çocuklar, yal覺lar ve k覺rsal alanda çal覺anlar覺n dikkatli olmas覺 önemlidir” dedi.
“KENE ISIRIINDA EN ÖNEML襤 EY, PAN襤K YAPMADAN B襤L襤NÇL襤 MÜDAHALED襤R”
Kene 覺s覺r覺覺 durumunda panik yap覺lmadan, bilinçli ve dikkatli müdahale edilmesi gerektiinin alt覺n覺 çizen Dr. ahinolu, “Keneye asla ç覺plak elle dokunulmamal覺; ince uçlu bir c覺mb覺zla vücuda dik aç覺yla, zarar vermeden ve yavaça ç覺kar覺lmal覺d覺r. Keneyi ç覺karmaya çal覺覺rken benzin, ya, sabun, deterjan dökmek veya çakmakla yakmak gibi hatal覺 yöntemler, keneyi strese sokarak mikroorganizmalar覺n vücuda bulamas覺na neden olabilir. Kene ç覺kar覺lam覺yorsa derhal bir sal覺k kuruluuna bavurulmal覺, ç覺kar覺ld覺ktan sonra ise bölge bol sabun ve suyla y覺kanmal覺d覺r. Kene, az覺 kapal覺 ve alkollü bir kaba konarak bertaraf edilebilir” eklinde konutu. K覺r覺m-Kongo Kanamal覺 Atei’nin kene arac覺l覺覺yla bulaan, sistemik ve kanamal覺 bir enfeksiyon hastal覺覺 olduunu belirten Dr. ahinolu, “Bula覺n ard覺ndan 1–9 gün içinde hastal覺k belirtileri ortaya ç覺kabilir. Yüksek ate, halsizlik, kas ve eklem ar覺lar覺, ba ar覺s覺, bulant覺, kusma, kar覺n ar覺s覺 ve ishal gibi ikâyetler görülebilir. Bu bulgular her ne kadar gribal enfeksiyonlarla benzerlik gösterse de, kene temas覺 öyküsü varsa bu belirtiler dikkate al覺nmal覺 ve h覺zla bir sal覺k kuruluuna bavurulmal覺d覺r” dedi.
“KENE ÇIKARILDIKTAN SONRA 襤KÂYET OLMASA DA SALIK KURULUUNA BAVURULMALI”
Kenelerin vücuda tamamen gömüldüü ve ç覺kar覺lamayaca覺 yönündeki yayg覺n inan覺覺n yanl覺 olduunu vurgulayan Dr. ahinolu, “Keneler yaln覺zca a覺z k覺sm覺yla deriye tutunur, vücutlar覺n覺n büyük k覺sm覺 d覺ar覺dad覺r. Doru teknikle kolayl覺kla ç覺kar覺labilirler. Kene ç覺kar覺ld覺ktan sonra hastaneye gitmeye gerek yok düüncesi de yanl覺t覺r. Özellikle temas öyküsü olan kiilerde herhangi bir belirti görülürse mutlaka sal覺k kuruluuna bavurulmal覺d覺r. Ayr覺ca, hayvanlar覺n sal覺kl覺 görünmesinin bula riskini ortadan kald覺raca覺 düüncesi de yanl覺t覺r. Mikroorganizmalar hayvanlarda hastal覺k oluturmadan ta覺nabilir; özellikle hayvan覺n kan覺, vücut s覺v覺s覺 veya cildiyle temas edilmesi durumunda bula riski mevcuttur” ifadelerini kulland覺. Kenelerden korunmak için giyime dikkat edilmesi gerektiini belirten Dr. ahinolu, “Doaya ç覺karken uzun giysiler tercih edilmeli, pantolon paçalar覺 çorap içine al覺nmal覺, aç覺k terlik yerine kapal覺 ayakkab覺lar giyilmelidir. Uzun otlar ve çal覺l覺k alanlardan uzak durulmal覺, mümkünse kene kovucu spreyler kullan覺lmal覺d覺r. Ancak bu spreylerin çocuklarda kullan覺m覺na dikkat edilmelidir. Eve döndükten sonra k覺yafetler ç覺kar覺lmal覺 ve koltuk alt覺, diz arkas覺, kas覺k ve ense gibi k覺vr覺m yerleri ayr覺nt覺l覺 ekilde kontrol edilmelidir.” dedi.
“KIRIM-KONGO KANAMALI ATE襤 VER襤LER襤, GEÇEN YILA BENZER SEV襤YEDE”
Evcil hayvanlar覺n da kene ta覺yabileceini vurgulayan Dr. ahinolu, “Evcil hayvanlar覺m覺z belirli aral覺klarla kene yönünden kontrol edilmelidir. Aç覺k alanlardaki sahipsiz hayvanlar覺n da düzenli olarak takip edilmesi ve ilaçlanmas覺 faydal覺 olacakt覺r. Belediye ve ilgili kurumlar taraf覺ndan kamp ve piknik alanlar覺n覺n ilaçlanmas覺, uzun otlar覺n temizlenmesi gibi önlemlerle kene younluu azalt覺labilir. Kamp alanlar覺, uzun otlar覺n deil daha aç覺k, düzenli ve güvenli bölgelerde kurulmal覺d覺r” ifadelerini kulland覺. 襤klim deiikliinin etkisiyle kenelerin Türkiye'nin birçok bölgesinde görüldüüne dikkat çeken Dr. ahinolu, “Kamuoyunda bu dönemde kene younluunda art覺 olduuna dair bilgiler payla覺lmakta; ancak Sal覺k Bakanl覺覺’n覺n Haziran 2025 tarihli aç覺klamas覺na göre, younluk geçen y覺llarla benzer seviyededir ve olaand覺覺 bir art覺 söz konusu deildir. Keneler, z覺plamaz ya da uçmazlar; yürüyerek insan veya hayvana t覺rmanarak kan emerler. Ayn覺 zamanda çeitli mikroorganizmalar覺 da ta覺yabilirler. En s覺k kar覺la覺lan hastal覺k ise K覺r覺m-Kongo Kanamal覺 Atei’dir. Bu hastal覺a neden olan virüsü ta覺yan Hyalomma cinsi keneler ülkemizde yayg覺nd覺r. Son 2-3 y覺lda ise ülkemizde insan ve hayvan sal覺覺 aç覺s覺ndan risk oluturabilecek istilac覺 bir tür olan Haemaphysalis longicornis adl覺 kene de görülmütür.” dedi. Tüm dünyada yakla覺k 3 milyar insan覺n K覺r覺m-Kongo Kanamal覺 Atei aç覺s覺ndan risk alt覺nda olduunu ifade eden Dr. ahinolu, “Y覺lda dünya genelinde 10–15 bin vaka görüldüü, bunlardan yakla覺k 2 bininin ölümle sonuçland覺覺 tahmin edilmektedir. Türkiye’de ilk vaka 2002 y覺l覺nda görülmü ve 2003 y覺l覺nda tan覺 konulmutur. 2024 y覺l覺 sonuna kadar toplamda 17 bini ak覺n vaka kaydedilmi, bunlardan 810’u yaam覺n覺 yitirmitir. Mersin’de ise 2025 y覺l覺 itibar覺yla dorulanm覺 bir pozitif vaka bulunmamaktad覺r. Geçtiimiz y覺l bir hastam覺z klinik takibe al覺nm覺; ancak bu hastan覺n keneyle temas覺 Dou Anadolu Bölgesi’nde gerçeklemitir. Tedavi sürecinin ard覺ndan hastam覺z sal覺覺na kavumutur. 襤l Sal覺k Müdürlüü ile yap覺lan görümelerde, bu y覺l yaln覺zca bir üpheli vaka bildirildii, yap覺lan testin ise negatif ç覺kt覺覺 bilgisi payla覺lm覺t覺r”” dedi.
